پست‌ها

ئایا دوو ئیدارەیی لە باشوور خراپە؟

تصویر
    ئایا دوو ئیدارەیی لە باشوور خراپە؟   نوسخەی پی دی ئێف https://drive.google.com/file/d/1oXRgnOc0VT_yrKLkOOXc7QMiVVSdquHb/view?usp=sharing زۆنی سەوزی سلێمانی دەتوانێت مۆدێلێکی جیاواز، دەستپاک، مۆدێرن، پێشکەوتنخواز و دێموکراتیک دابمەزرێنێت. بەڵام ئەم کارە مەرجێکی هەیە: یەکێتیی نیشتمانی دەبێت لە دز و گەندەڵ و لایەنگری پارتی و خۆفرۆش پاک بکرێتەوە و بگەڕێتەوە بۆ یەکێتییەکەی پێش ١٩٩١. دەستووری عێراق سیستەمی فیدراڵی بۆ هەرێمەکان بە ڕەوا ناسیوە، و سلێمانیش دەتوانێت بە پشتبەستن بەو دەستوورە وەک هەرێمێکی سەربەخۆ، بە تەواوی دوور لە دەسەڵاتی بنەماڵەی بارزانی، خۆی ڕێک بخات. بە بڕوای من دەبوایە ئەم کارە سی ساڵ لەمەوبەر کرابایە، چونکە دەسەڵاتی بنەماڵەی بارزانی لەسەر سیستەمێکی عەشایەری، تاڵانچی و کۆنەپەرەست دامەزراوە، و هەمیشە گرێدراوی داگیرکەران و ئەو دەوڵەتانە بووە کە نەیاری کورد و کوردستانن و دەیان کارەساتی بە سەر خەڵکی کورد هێناوە . نموونەی هەرە ڕوونی ئەمە کارەساتی ساڵی ٢٠١٤ بوو، کاتێک ١٥ هەزار پێشمەرگەی پارتی لە بەرامبەر تەنها ٥٠٠ چەتەی داعشدا بێ تەقاندنی یەک فیشەک پاش...

کێشەی ڕاستەقینەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان: ئەنتگراسیۆن یان ماهیەت؟

تصویر
  کێشەی ڕاستەقینەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان: ئەنتگراسیۆن یان ماهیە ت؟   نوسخەی پی دی ئێف https://drive.google.com/file/d/1rAg5avBGRE_preEXCJ853RrlBiJRs95O/view?usp=sharing کێشەکە نە ئەنتگراسیۆنە، نە فیدراڵییە، نە خودگەردانیە، نە برایەتی گەلانە، نە ژن ژیان ئازادییە. کێشەکە زۆر قووڵە و قەت کۆتایی نایەت. سەرچاوەی سەرەکی ئەم کێشەیە دەگەڕێتەوە بۆ ماهیەت و ئامانجی حیزبە ڕاستگەراکان (حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، پارتی ئازادی حسێن یەزدانپەنا، کۆمەڵەکانی حەوڵای موهتەدی و ڕەزا کەعبی). ئەم حیزبانە ئامانجیان سەروەری و ئاغایەتییە بە سەر بەشی سوننی‌نشینی ڕۆژهەڵاتی کوردستان. دەیانهەوێ مۆدێلی دەسەڵاتی ستەمکارانە و دواکەوتوانەی باشوری کوردستان لە ڕۆژهەڵات دابمەزرێنن. بۆ ئەم ئاواتەش چاویان بڕیوەتە ئامریکا و ئیسرائیل تا وەک هێزی نیابەتی کەڵکیان لێوەربگرن. دوایەش وەک تەجروبەی باشوری کوردستانی ١٩٩١، کورسییەکانی دەسەڵات و سەرچاوەکانی داهات و سەروەت لە نێو خۆیاندا دابەش بکەن. ئامانجیان جێنشین‌کردنی ستەمکاری کوردە لە جێگای ستەمکاری فارس، تورک و عەرەب. بەڵام هێزێک پەیدا بووە کە بە هۆی ماهی...

سەربەخۆیی ڕۆژهەڵاتی کوردستان = ئەفغانستانێکی بچووک لە ڕۆژئاوای ئێران

تصویر
  سەربەخۆیی ڕۆژهەڵاتی کوردستان = ئەفغانستانێکی بچووک لە ڕۆژئاوای ئێران نوسخه ی پی دی ئیف https://drive.google.com/file/d/11rrVYr0UZGus-2a1OXuoHCQgJYZO0v6z/view?usp=sharing پێویستی سەرەکیی هەر نەتەوەیەک، پاراستنی نیشتیمان و خاکی دایکە. مێژووی سەدەی ڕابردوو نیشانی داوە کە نەتەوەکان دەتوانن بەبێ دەوڵەتێکی سەربەخۆ بەردەوام بن لە ژیاندا، بەڵام بەبێ خاک و نیشتیمان، لە ماوەی دوو بۆ سێ نەوەدا (٥٠ بۆ ٧٥ ساڵ) مەحکوومن بە لەناوچوون. ئەزموونی ئاشووری و چەرکەسەکان لە تورکیای ئەمڕۆ، ئەم ڕاستییە پشتڕاست دەکاتەوە. بەپێچەوانەی پڕوپاگەندەی ناسیۆناڵیستە کوردەکان، دامەزراندنی «دەوڵەتی کوردی» پێویستیی بنەڕەتیی کوردەکان نییە. پێویستیی چارەنووسسازی کورد، پاراستنی نیشتیمانە؛ لە دوورترین گوندی کوردنشینی ماکۆ، هەتا دواترین گوندی پارێزگای ئیلام، لە زێدی شەش ملیۆن لەک، لوڕ و بەختیاری، لە دوو ملیۆن کوردی هەمەدان و تاران تا دوو ملیۆن کوردی خوراسان و... کە سەرجەم دەکاتە ١٦ ملیۆن کورد. ناسیۆناڵیستە کوردەکان جیاوازیی نێوان پاراستنی «نیشتیمان» (خاکی دایک) و «سەربەخۆیی» (دەوڵەت-نەتەوەیەکی جیاکراوە) تێناگەن. ئەوا...

پیش‌بینی جنگ برادرکشی در شرق کردستان

تصویر
  پیش‌بینی جنگ برادرکشی در شرق کردستان دانلود نسخه پی دی اف https://drive.google.com/file/d/1wD8KOs8OZoy4HSiGFWsCmvuA8WoY8rln/view?usp=sharing در دههٔ سیاه شصت خورشیدی، به‌ویژه از سال ۱۳۶۳ تا ۱۳۶۸، حزب دموکرات و کومله ۸۵۰ پیشمرگهٔ یکدیگر را کشتند. حتی در «مرگه‌وَر» ارومیه به سه دختر اسیر و زخمیِ کومله تجاوز جنسی شد و بعد از آن همه را اعدام کردند. (نام‌هایشان: خ. ا.، م. م.، ن. ح.) بسیاری از منابع از جمله خانم ملکه مصطفی سلطانی هم این خبر را تأیید کرده‌اند. حالا چهل سال گذشته، اما زمینهٔ شعله‌ور شدن دوبارهٔ این جنگ‌ها همچنان باقی است. اکنون تنها مانع تکرار جنگ داخلی در کردستان ایران، حاکمیت جمهوری اسلامی است. احزاب راستگرای سنتی کردستان ایران، درست مثل احزاب راستگرای کردستان عراق (پارت دموکرات کردستان و اتحادیهٔ میهنی)، به دنبال قدرت و سروری بر بخش سنی‌نشین کردستان ایران هستند. این احزاب برای رسیدن به قدرت و کسبِ غنایم سیاست می‌ورزند. آنها جامعهٔ مدنی، حقوق شهروندی، عدالت اجتماعی، دموکراسی، آزادی فردی و آزادی بیان، تفکر انتقادی، آزادی مطبوعات و روزنامه‌نگاری مستقل و مانند آن ...

پێشبینی شەڕی براکوژی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان

تصویر
  پێشبینی شەڕی براکوژی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان نوسخه ی PDF https://drive.google.com/file/d/1tfuYEdaK6dYqpS5lqNDrDQ6Vh_MYHPVG/view?usp=sharing لە ڕۆژگاری ڕەشی دەیەی شەستی هەتاو ی دا، بە تایبەت ساڵەکانی (١٣٦٣–١٣٦٨)، حیزبی دیموکرات و کۆمەڵە ٨٥٠ پێشمەرگەی یەکتریان کوشت. تەنانەت لە مەرگەوەڕی ورمێ تەجاوزی جنسی بە سێ کچی ئەسیر و برینداری کۆمەڵە کرا کە دواییش ئیعدام کران. (ناوەکانیان: خ. ئە - م . م- ن. ح ) بەڕێز مەلەکە مستەفا سوڵتانییش ئەم هەواڵەی پشتڕاست کردەوە . ئێستا دوای چل ساڵ، زەمینەی هەڵگیرساندنەوەی ئەم شەڕانە وەک خۆی ماوەتەوە. تەنیا ڕێگر لە دووپاتبوونەوەی شەڕی ناوخۆیی، حاکمییەتی کۆماری ئیسلامی لە کوردستانە . لەو زەمانەدا حیزبی دیموکرات شەڕی  کۆمەڵە و سازمانەکانی دیکە ی دەکرد. ئێستا کۆمەڵە ب ۆتە چەند پارچە و حیزبی دیموکرات ئیتر کۆمەڵەکە وەک ڕەقیبێکی جیددی نابینێت . حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران، وەک حیزبی دیموکراتی کوردستانی عێراق، ئامانجی سوڵتە و سەروەری بەسەر بەشی سوننەنشینی کوردستانی ئێرانە. ئەم حیزبە، پەژاک، بەتەنیا بەربەستی ئەم سوڵتە و ئاغایەتییە دەبینێت. و...

شەنگال ڕادەست کرا، یان مافی پاراستنی خۆی بەدەست هێنا؟

تصویر
    شەنگال ڕادەست کرا، یان مافی پاراستنی خۆی بەدەست هێنا؟   نوسخه  PDF https://drive.google.com/file/d/1OAfipveXFoH5zgg7b7WSqZyhlINnpnaA/view?usp=sharing لە ٢٦ی ئۆکتۆبەری ٢٠٢٦دا، فەرماندەیی یەکینەکانی بەرخۆدانی شەنگال ( YBŞ ) و یەکینەکانی ژنانی ئێزدیخان ڕایانگەیاند لەگەڵ حکومەتی فیدراڵی عێراق ڕێککەوتوون کە ٤١٦٥ شەڕڤانی ئەم دوو هێزە لە سیستەمی ئەمنیی فەرمیی عێراقدا یەکبخرێن. بەڵام بنەماڵەی بارزانی و حیزبە کلاسیکەکان ئەم ڕێکەوتنە بە «ڕادەستکردنی شەنگال» ناودەبەن. لە مێژوودا ٧٢ جار فەرمانی کوشتار و جینۆساید دژی کوردانی ئێزیدی دەرچووە. زۆربەیان لەلایەن سوڵتانە عوسمانییەکان، سەرانی عەشیرەت، میر و ئاغا و شێخەکانی کوردەوە ئەنجام دراون. بۆ نموونە لە 1831 دا لە ئاکامی ئەنفالکردنیان لە لایەن پاشای کۆرەی ڕەواندز هەزاران کەسیان کوژران و کچ و ژنەکانیان کرانە کۆیلەی سێکسی. کارەساتی ٢٠١٤ لە ٢٠١٤دا، کاتێک داعش هێرشی کردە سەر شەنگال، ١٥ هەزار چەکداری پارتی لە ناوچەکەدا بوون و بەبێ شەڕ شەنگالیان بەجێهێشت، لە کاتێکدا سەرۆکی هێزە چەکدارەکانی هەرێم خودی مەسعود بارزانی بوو...

روسیه‌هراسی دویست‌ساله: از ناپلئون تا ناتو

تصویر
روسیه‌هراسی دویست‌ساله: از ناپلئون تا ناتو چرا بریتانیا که در ۱۸۱۴ در ائتلاف ضدناپلئون با روسیه هم‌پیمان بود، کمتر از یک نسل بعد دشمن روسیه شد؟ مسئلهٔ اصلی رفتار روسیه نبود، بلکه وسعت، منابع عظیم انرژی و ظرفیت تولید کشاورزی آن بود. کشوری با حدود ۱۷ میلیون کیلومتر مربع در نگاه لندن بالقوه تهدیدی برای امپراتوری بریتانیا در هند بود، حتی اگر تزار چنین قصدی نداشت. بر پایهٔ همین ترس، تا دههٔ ۱۸۴۰ روسیه در دستگاه سیاسی بریتانیا «دشمن» شد. جنگ کریمه (۱۸۵۳–۱۸۵۶) نخستین نمونهٔ آشکار این منطق بود. بریتانیا و فرانسه به‌رهبری ناپلئون سوم بود. حملهٔ ناپلئون بناپارت در ۱۸۱۲ و هیتلر در ۱۹۴۱ نیز نشان می‌دهد که روسیه بارها مورد تهاجم نیروهای اروپایی قرار گرفته است. از این منظر، دغدغهٔ امنیتی مسکو ریشهٔ تاریخی دارد. حتی پس از شکست آلمان نازی، منطق تغییر نکرد: چرچیل در ماه‌های پایانی جنگ دستور تدوین «عملیات غیرقابل‌تصور» را داد، طرحی برای حمله به متحد دیروز، یعنی روسیه‌ای زخمی و خسته از جنگ. آمریکا هم چند ماه پس از هیروشیما برای بمباران اتمی شهرهای شوروی برنامه می‌ریخت. از اواخر ۱۹۴۵ مطالعاتی برای حملهٔ ا...