سەربەخۆیی ڕۆژهەڵاتی کوردستان = ئەفغانستانێکی بچووک لە ڕۆژئاوای ئێران

نوسخه ی پی دی ئیف

https://drive.google.com/file/d/11rrVYr0UZGus-2a1OXuoHCQgJYZO0v6z/view?usp=sharing

پێویستی سەرەکیی هەر نەتەوەیەک، پاراستنی نیشتیمان و خاکی دایکە. مێژووی سەدەی ڕابردوو نیشانی داوە کە نەتەوەکان دەتوانن بەبێ دەوڵەتێکی سەربەخۆ بەردەوام بن لە ژیاندا، بەڵام بەبێ خاک و نیشتیمان، لە ماوەی دوو بۆ سێ نەوەدا (٥٠ بۆ ٧٥ ساڵ) مەحکوومن بە لەناوچوون. ئەزموونی ئاشووری و چەرکەسەکان لە تورکیای ئەمڕۆ، ئەم ڕاستییە پشتڕاست دەکاتەوە.

بەپێچەوانەی پڕوپاگەندەی ناسیۆناڵیستە کوردەکان، دامەزراندنی «دەوڵەتی کوردی» پێویستیی بنەڕەتیی کوردەکان نییە. پێویستیی چارەنووسسازی کورد، پاراستنی نیشتیمانە؛ لە دوورترین گوندی کوردنشینی ماکۆ، هەتا دواترین گوندی پارێزگای ئیلام، لە زێدی شەش ملیۆن لەک، لوڕ و بەختیاری، لە دوو ملیۆن کوردی هەمەدان و تاران تا دوو ملیۆن کوردی خوراسان و... کە سەرجەم دەکاتە ١٦ ملیۆن کورد.

ناسیۆناڵیستە کوردەکان جیاوازیی نێوان پاراستنی «نیشتیمان» (خاکی دایک) و «سەربەخۆیی» (دەوڵەت-نەتەوەیەکی جیاکراوە) تێناگەن. ئەوان «سەربەخۆیی» وەک هاوتا و هاومانای «پاراستنی نیشتیمان» دەنوێنن، تەنانەت ئەگەر دەستخستنی ئەو سەربەخۆییە بە نرخی لەدەستدانی هەمیشەییی زۆرینەی ناوچە کوردنشینەکان بێت. ئەوان هەنگاوێک بەرەو پێشەوە بە نرخی دە هەنگاو بەرەو دواوە وەک پێشکەوتن لێک دەدەنەوە. هەر ئەم کورتبینییە — ئەم نەزانینە لە جیاکردنەوەی «نیشتیمان» و «سەربەخۆیی» — گەورەترین مەترسییە بۆ لەدەستدانی نیشتیمانی کورد لە ئێران.

نیشتیمانی کورد، بە تایبەتی لە ناوچە دوو نەتەوەییەکان وەک ئازەربایجانی ڕۆژئاوا، لە بەردەم داگیرکاریی پانتورکیزمی باکۆ و ئەنکەرەدایە. کارەساتی دەرکردنی ئەرمەنییەکان لە قەرەباغ لە ساڵی ٢٠٢٣، دەرسێکی گرنگی بۆ کورد تێدایە: سەربەخۆییخوازیی کوردەکان دەتوانێت ببێتە هۆی داگیرکردنی کوردستان لەلایەن پانتورکەکانەوە و ئاوارەبوونی کورد لە زێد و نیشتیمانی هەزاران ساڵەی خۆی.

باشترین ڕێگا بۆ پاراستنی نیشتیمانی کورد، هاوپەیمانییەکی ستراتیژی لەگەڵ ئێرانییەکانە، بە تایبەتی فارسەکان. ئەم هاوپەیمانییە — کە هەموو ئێرانییەکانی پابەندی یەکپارچەیی خاکی ئێران لەخۆ دەگرێت — دەتوانێت گەرەنتیی بەردەوامیی ژیانی کوردەکان لە نیشتیمانەکەیاندا بکات. پاراستنی کوردستانی ئێران، لە بەرژەوەندیی تارانیشدایە، چونکە زاگرۆس قووڵایی ستراتیژیی ئێرانە لە ڕۆژئاوا.

سەربەخۆییەک کە ئۆلیگارشیی کوردایەتی چاوەڕێی دەکات، لە باشترین حاڵەتدا تەنها لە ٢٠٪ی ناوچە کوردنشینە سوننیمەزهەبەکانی ئێراندا جێبەجێ دەبێت. کەمترین نرخی ئەم سەربەخۆییە، بەخشینی ٨٠٪ی خاکی نیشتیمانە. لەم حاڵەتەدا، لە بەشێکی بچووکی ڕۆژئاوای ئێراندا، سیستەمێکی دواکەوتوو و مافیایی وەک ئەفغانستان لەدایک دەبێت؛ سیستەمێک کە خەڵکەکەی لە گاز، کارەبا، سوتەمەنیی فۆسیلی و کارگە بێبەشە. لە ئاکامدا خەڵکەکەی وەک ئەفغانییەکانی ئەمڕۆ، بۆ بەڕێوەبردنی ژیانی خۆیان بە شێوەی قاچاخ ڕوو لە ئێران دەکەن، تا لە کورەپزخانە، مریشکدارییەکان، کانزاکان و... بە نیوەی مووچەیەکەوە کار بکەن.

لە ساڵی ٢٠١٧دا، مافیای کوردایەتی لە قوماری سەربەخۆیی، نیوەی خاکی کوردستانی عێراقی بە عەرەبەکان دۆڕاند. بەڵام لە ئێراندا، مافیای کوردایەتی بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێکی دواکەوتوو و برسیی کوردی ئامادەیە ٨٠٪ی نیشتیمانی کورد بدۆڕێنێت، بە مەرجێک بتوانێت ئاغایەتیی خۆی بەسەر چەند شار و چەند سەد گوندی سوننەنشینی کوردی ڕۆژئاوای ئێراندا مسۆگەر بکات.

بەپێی ئامارەکان ٨٠٪ی ئابووری و بەڕێوەچوونی ژیانی ڕۆژانەی خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە نەوت، گاز، کارەبا و ئابووریی ناوەندیی ئێرانەوە بەستراوەتەوە. سەربەخۆیی کوردستان لە ئێران، ئابووریی کوردستان دادەبەزێنێت بۆ ئاستی ئابووریی ئەفغانستان.

ئایا حیزبە ناسیۆناڵیستەکانی کورد لە بنەڕەتدا ناسیۆناڵیستن؟

١- لە کام شوێنی جیهان ناسیۆناڵیستێکی ڕاستەقینە دەبینیتەوە کە بۆ ئاغایەتی بەسەر ٢٠٪ی نیشتیمانەکەی حازر بێت ٨٠٪ی نیشتیمانەکەی بە دەوڵەتێکی دیکە ببەخشێت؟

٢- لە کام وڵاتی ئەم جیهانە ناسیۆناڵیست هەیە کە گەلەکەی لە شەریکایەتیی نەوت، گاز، کارەبا و دەریا ئازادەکان داببڕێت؟

٣- لە کام گۆشەی جیهان ناسیۆناڵیست بە بیانووی سەربەخۆیی دیواری هەژاری و برسێتی بەدەوری خەڵکەکەیدا دەکێشێت؟

٤- لە کوێی جیهان ناسیۆناڵیست بە بیانووی جیاوازیی مەزهەبی حاشا لە سێ چوارەمی گەلەکەی خۆی دەکات؟

لە ماوەی سەد ساڵی ڕابردوودا، ناسیۆناڵیستە کوردەکان بەردەوام سێ چوارەمی گەلی کوردی ڕۆژهەڵات، کە شیعەیە، بە «کوردی پلاستیکی و ناحەسڵ» ناساندووە. ئەمەش ڕێگەی خۆشکردووە بۆ ساردبوونەوەی هەستی نەتەوەیی لە نێو ئەو خەڵکەدا.

ناسیۆناڵیستی ڕاستەقینە ئاشقی گەل و نیشتیمانەکەیەتی و هەموو تێکۆشانی لە پێناو خۆشگوزەرانی، پێشکەوتن، دادپەروەری، گەشەی فکری، زانستی، فەرهەنگی و ئاوەدانیی نیشتیمانەکەیدایە. ناسیۆناڵیستی ڕاستەقینە گشت دیوارەکانی جیاییی نەتەوەکەی دەڕووخێنێت، لەوانە دیواری نێوان ژن و پیاو، دیواری چینایەتی، دیواری مەزهەبی، دیواری عەشیرەیی، دیواری ناوچەگەری، دیواری کۆنەپەرستی و...

ناسیۆناڵیستی ڕاستەقینە لەگەڵ نەتەوەکانی دیکەدا دیواری دوژمنایەتی ساز ناکات، بەڵکو گەورەڕێ و پردی ئاشتی و پێکەوەژیان ساز دەکات. بەڵام ناسیۆناڵیستی کورد بەردەوام شەڕی نەتەوەیی هەڵگیرساندووە. بۆ نموونە: لە ٣١ی خاکەلێوەی ١٣٥٨ حیزبی دێموکڕات بە ٥٠٠٠ چەکداری کورد میتینگێکی چەکداری لە ناو دڵی ناوچە تورکنشینەکەی نەغەدە ساز کرد. لە ئاکامدا شەڕێکی قەومی هەڵگیرسا کە ئێستاش دوای نیو سەدە وەک ئاگری بن خۆڵەمێش ماوەتەوە و کوردی تێدا دەسوتێت.

هاوژیانی خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەگەڵ ئێرانییەکانی تر، چوار ئەنجامی زۆر گرنگی بەدواوە دێت:

١. پلانەکانی پانتورکەکانی باکۆ و ئەنکەرە بۆ دەرکردنی کورد لە خاکی دایکیان پووچەڵ دەکاتەوە.

٢. خەونی ئۆلیگارشیی کوردایەتی بۆ ئاغایەتییەکی ستەمکارانە و مافیایی لەسەر کوردستان پووچەڵ دەکاتەوە.

٣. شەریکایەتی لە ژێرخانە ئابوورییەکانی ئێرانێک کە خاوەنی دووەم سەرچاوەی گاز و سێیەم سەرچاوەی نەوت لە جیهاندایە، خاوەنی یەک دەریا لە باکوور و دوو دەریا لە باشوور. هەروەها ژیان لەگەڵ خەڵکانێک کە مێژوو، فەرهەنگ، زمان، شارستانییەت و خەونی هاوشێوەیان هەیە بۆ دروستکردنی نیشتیمانێکی ئاوەدان، ئازاد و دامەزراندنی دادپەروەریی کۆمەڵایەتی. نموونه: خباتی هاوبەشی گەلانی ئێران لە شۆڕشی ژن، ژیان، ئازادی دا.

٤. پاراستنی سەرمایەی ماڵی و مرۆڤیی کوردستان — هەروەک لە باشووری کوردستان بینیمان، بەرەی ڕاستی سوننەتیی کوردایەتی سەرمایەی وڵات و هێزی گەنجان و ژنانی کوردستان لە شەڕی ناوخۆیی و دەرەکیدا و لە قەڵەوکردنی کۆنەپەرستیدا خەسار دەکات، و خەڵکی برسی و ناڕازی ناچار دەکات بە کۆچی ملیۆنی بۆ هەندەران. بەڵام یەکگرتوویی لەگەڵ گەلانی ئێران، دەبێتە هۆکاری پێشگیری لە شەڕی ناوخۆ و دەستدرێژیی دەرەکی. لە لایەکی تریشدا، سەرچاوە دارایی و مرۆییەکانی کورد بەرەو گەشەسەندنی ئابووری، دامەزراندنی دێموکڕاسی و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی ئاراستە دەکرێن.