شەنگال ڕادەست کرا، یان مافی پاراستنی خۆی بەدەست هێنا؟

 

 

شەنگال ڕادەست کرا، یان مافی پاراستنی خۆی بەدەست هێنا؟

 

نوسخه PDF

https://drive.google.com/file/d/1OAfipveXFoH5zgg7b7WSqZyhlINnpnaA/view?usp=sharing


لە ٢٦ی ئۆکتۆبەری ٢٠٢٦دا، فەرماندەیی یەکینەکانی بەرخۆدانی شەنگال (YBŞ) و یەکینەکانی ژنانی ئێزدیخان ڕایانگەیاند لەگەڵ حکومەتی فیدراڵی عێراق ڕێککەوتوون کە ٤١٦٥ شەڕڤانی ئەم دوو هێزە لە سیستەمی ئەمنیی فەرمیی عێراقدا یەکبخرێن.

بەڵام بنەماڵەی بارزانی و حیزبە کلاسیکەکان ئەم ڕێکەوتنە بە «ڕادەستکردنی شەنگال» ناودەبەن.

لە مێژوودا ٧٢ جار فەرمانی کوشتار و جینۆساید دژی کوردانی ئێزیدی دەرچووە. زۆربەیان لەلایەن سوڵتانە عوسمانییەکان، سەرانی عەشیرەت، میر و ئاغا و شێخەکانی کوردەوە ئەنجام دراون.بۆ نموونە لە 1831 دا لە ئاکامی ئەنفالکردنیان لە لایەن پاشای کۆرەی ڕەواندز هەزاران کەسیان کوژران و کچ و ژنەکانیان کرانە کۆیلەی سێکسی.

کارەساتی ٢٠١٤

لە ٢٠١٤دا، کاتێک داعش هێرشی کردە سەر شەنگال، ١٥ هەزار چەکداری پارتی لە ناوچەکەدا بوون و بەبێ شەڕ شەنگالیان بەجێهێشت، لە کاتێکدا سەرۆکی هێزە چەکدارەکانی هەرێم خودی مەسعود بارزانی بوو. لە ئاکامدا ٦٤٠٠ ژن و کچی ئێزیدی بوونە قوربانیی کۆیلایەتیی سێکسی داعش، هەزاران کەس کوژران و هەزاران کەسی تریش ئاوارە و ون بوون.

بارزانی خۆی دەبێت وەڵامی ئەو مێژووە بداتەوە. بۆچی ١٥ هەزار چەکدار نەیانتوانی یەک فیشەک بەڕووی داعشدا بتەقێنن، لە کاتێکدا تەنها ٨ شەڕڤانی کورد توانیان چیای شەنگال بپارێزن و ڕێگا بۆ ڕزگارکردنی سەدان هەزار کەس خۆش بکەن؟

پرسیارەکان

١- چەککردنی خەڵک: دوو ڕۆژ پێش هێرشەکە، بە بڕیاری قائیمقامی شەنگال، کە کادری پارتی بووە، هەموو چەک و تەقەمەنییەکانی خەڵک کۆکرایەوە. لە کاتی مەترسیی داعشدا خەڵک بێچەک کرا. ئەمە پاراستن بوو یان بێدیفاعکردن؟

٢- ئۆتۆمبێلەکانی هامەر: ڕۆژێک پێش هێرشەکە، پارتی نزیکەی ٥٠ هامەری سەربازیی نوێی لەگەڵ چەک و تەقەمەنیی تەواو هێنایە شەنگال، بەڵام لە ڕۆژی هێرشدا بەجێیانهێشت و کەوتنە دەستی داعش. ئایا ئەمە پاشەکشەیەکی ئاسایی بوو؟

٣- چەکی قورس لە زومار و گوێر: لەم دوو ناوچەیەدا نزیکەی ١٥٠ چەکی قورس بەجێهێڵرا و داعش دەستی بەسەردا گرت. سیروان بارزانی، بە ناسناوی «سیروان مامز»، وتوویەتی: «هەڵهاتنیش دەبێت».

٤- نەوتی داعش: لە کاتێکدا داعش موسڵی داگیر کردبوو، پارتی و بنەماڵەی بارزانی نەوتیان بە داعش فرۆشتووە. چۆن لایەنێک دەڵێت دژی داعشە و لە هەمان کاتدا نەوتی داعش دەفرۆشێت؟

٥- کۆبوونەوەی عەممان: پێش هاتنی داعش، لە کۆبوونەوەیەکی عەممانی پایتەختی ئوردن، نوێنەرانی پارتی و تورکیا ئامادە بوون و ئەرکی هاوکاریکردنی داعشیان پێدرا. ئەنجامەکەی ئەوە بوو داعش توانی ئەو هەموو ناوچەیە داگیر بکات و شەنگال بخاتە ژێر دەستی خۆی.

٦- هێزی قاسم شەشۆ، ٢٠١٨: ئەم هێزە دووبارە نێردرایەوە بۆ ناوچەکانی نزیک شەنگال بۆ ئاژاوەنانەوە و دروستکردنی ناکۆکی، و هەشت پارێزەری خۆجێیی شەنگالیان کوشت.

٧- ڕێکەوتنی ٢٠٢٠: بارزانی لەگەڵ حکومەتی عێراق ڕێککەوت بۆ ئەوەی شەنگال ڕادەستی سوپای عێراق بکرێت، و پارتی هاوکاریی سوپای عێراقی کرد بۆ داگیرکردنەوەی شەنگال و چیای شەنگال. بەڵام بەرخۆدانی کوڕان و کچانی شەنگال هێرشەکانی پارتی و سوپای عێراقی تێکشکاند.

مافی پاراستنی شەنگال

ئەمڕۆ شەنگال لەگەڵ حکومەتی ناوەندیی عێراق ڕێکەوتنێکی گرنگی هەیە کە بنەمای سەرەکییەکەی پاراستنی شەنگال و مانەوەی هێزە خۆجێییەکانە لە چوارچێوەی هێزە فەرمییەکانی سوپای عێراقدا. فەرمی و یاسایی بوونی ئەو هێزە خۆی لە خۆیدا سەرکەوتنێکی گەورەیە؛ چونکە ئەو هێزەی لە پێناو پاراستنی خاک و خەڵکەکەیدا خوێنی داوە، ئێستا دەتوانێت لە چوارچێوەی یاسایی و فەرمییەوە ئەرکەکەی بەردەوام بکات.

 

نظرات

پست‌های معروف از این وبلاگ

آسیب‌شناسی کردستان ایران(پانتورک‌ها، ملی‌گرایانِ سُنَّتی کُرد، اسلام‌گرایانِ افراطی سُنّی)

آسیب شناسی کردستان ایران

آسیب‌شناسی کُردستان ایران: پانتورک‌ها، ملی‌گرایانِ سُنَّتی کُرد، اسلام‌گرایانِ افراطی سُنّی