نقشهٔ راه سازمان اطلاعات ترکیه (میت) برای تحمیل بارزانی بر هر چهار بخش کردستان
نقشهٔ راه سازمان اطلاعات ترکیه (میت) برای تحمیل بارزانی بر هر چهار بخش کردستان
امین سحربین
نسخه پی دی اف را از اینجا دانلود کنید👈PDF
سفر مسعود بارزانی، رهبر حزب دموکرات کردستان عراق (پارتی)، در تاریخ ۲۸–۳۰
نوامبر ۲۰۲۵ به شهر شرناخ ترکیه برای شرکت در کنگرهٔ سالانهٔ «ملای جزیری» که
مستقیماً توسط سازمان اطلاعات ملی ترکیه (میت) برگزار شد، یک حضور معمولی و
تشریفاتی نبود.[1] بلافاصله پس از این سفر، زنجیرهای از
رویدادهای کاملاً برنامهریزیشده رخ داد که همهٔ آنها یک جهت مشترک داشتند:
مقابله با حزب کارگران
کردستان (پکک) و تلاش برای وادار کردن نیروهای دموکراتیک سوریه (هسد) به خلع
سلاح پیش از پایان سال ۲۰۲۵ میلادی.[2] ترکیه قصد دارد بارزانی را از انزوای
بینالمللی که از اوایل سال ۲۰۲۵ در آن گرفتار شده نجات دهد؛ انزوایی که بخشی از
برنامهٔ اعلامشدهٔ دولت آمریکا برای به حاشیه راندن همزمان رجب طیب اردوغان و
خاندان بارزانی از قدرت است. [3]
آنکارا میخواهد از طریق این پروژه، بارزانی را به عنوان تنها مرجع و
نماد کردها در هر چهار بخش کردستان معرفی کند و جایگاه مردمی عبدالله اوجالان را
کمرنگ و در نهایت به حاشیه براند [4]
بازیهای رسانهای و اطلاعاتی ۲۰۲۵ میت در شرناخ نخستین بازی آنکارا
نبود. برای اینکه نورافکنی بتابانیم بر پستوهای نه چندان تاریک سیاستهای
ترکیه-بارزانی، چهار بازی آنها را مرور میکنیم:
۱- در تاریخ ۲۲ مارس ۲۰۲۵، در مراسم نوروز شهر کلن آلمان (که سالهاست
پایگاه اصلی هواداران پکک محسوب میشود و بیش از یک میلیون کرد، عمدتاً از شمال
کردستان، در آلمان زندگی میکنند)، سازمان میت مستقیماً دخالت کرد. میت معتقد است
مبارزهای که پکک از دههٔ ۱۹۸۰ انجام داده و حس ملیگرایی کردی را در اروپا
تقویت کرده، بهتر است به نام بارزانی تمام شود. به همین دلیل، با وجود به حاشیه
رانده شدن روزافزون بارزانی در سطح بینالمللی طی سالهای ۲۰۲۴–۲۰۲۵، میت بیوقفه
تلاش میکند او را به عنوان چهرهٔ اصلی به جامعهٔ کرد معرفی کند. با صرف هزینههای
کلان، جهتگیری مراسم نوروز کلن در ۲۲ مارس ۲۰۲۵ تغییر کرد؛ تصاویر بارزانی و پرچم
حزب دموکرات کردستان بالا رفت و هدف ایجاد تنش و درگیری بود. [5] رسانههای نزدیک به پارتی، هواداران پکک را «چاقوکش» نامیدند. خود
بارزانی نیز در پیامی در تاریخ ۲۳ مارس ۲۰۲۵ نوشت: «در کلن دستی ناپاک تلاش کرد جشن را برهم بزند و آشوب ایجاد کند… اما
راه وفاداری به کشور و کردستانبودن پیروز شد.»[6]
این پیام به عنوان حملهٔ غیرمستقیم به پکک و مشروعیتبخشی به مسیر
جدیدی که ترکیه میخواهد بر جریان کردی تحمیل کند، تفسیر شد.
۲- سناریوی باغچلی و پروسهٔ صلح بخشی
دیگر از این استراتژی به مدیریت پروسهٔ صلح در ترکیه مربوط میشود که دولت باغچلی
(رهبر حزب حرکت ملیگرا) از سال ۲۰۲۴ آن را هدایت میکند.[7]
برنامهٔ اولیه این بود که در سال ۲۰۲۵ عبدالله اوجالان و صلاحالدین
دمیرتاش آزاد شوند، اما ترکیه این گام را به شرطی سنگین گره زده است: خلع سلاح
کامل هسد.[7]
بر اساس توافقی که در تاریخ ۱۰ مارس ۲۰۲۵ بین مظلوم عبدی (فرمانده کل
هسد) و احمد الشرع (وزیر دفاع دولت انتقالی سوریه) امضا شد، هسد باید تا پیش
از ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ نیروهای خود را با ارتش سوریه ادغام کند. در غیر این صورت،
توافق ملغی خواهد شد.[2] ترکیه در فاصلهٔ مارس تا دسامبر ۲۰۲۵
از بارزانی به عنوان اهرم فشار بر هسد استفاده میکند تا تسلیم کامل شود و در
نتیجه، اوجالان آزاد نشود مگر آنکه هسد عملاً در وزارت دفاع سوریه حل شود [2]
۳- ترکیه برنامهای دارد که اگر تا پایان
سال ۲۰۲۵ ادغام انجام نشود، قبایل عرب و گروههای نزدیک به خود را به حمله به برخی
مناطق تحت کنترل هسد تحریک کند. در ژوئن ۲۰۲۵، عادل باغوان یکی از
مشاوران دیوانخانه بارزانی ادعا کرد که مسعود بارزانی به قبایل عرب پیام داده که
اگر به روژآوا حمله کنند، خود او همراه پیشمرگه در قامشلو حاضر خواهد شد [8]
این ادعا دروغ بود و بارزانی هیچ پیامی به عربها نفرستاده است. در
واقع این یک آمادهسازی روانی پیشدستانه بود تا در صورت حملهٔ قبایل عرب به
روژآوا، نیروهای روژ (پیشمرگهٔ وابسته به پارتی) تحت عنوان «دفاع» وارد قامشلو
شوند؛ اما در حقیقت ضربه از پشت باشد [8]
۴- باغچلی در سال ۲۰۲۱ در واکنش به هدیهٔ
پاپ گفته بود «نقشهٔ کردستان را زیر پایم میگذارم» و بارزانی هیچ واکنشی نشان
نداده بود. اما در دسامبر ۲۰۲۵، به خاطر برافراشته شدن پرچم کردستان و نشان
پیشمرگه در کنار بارزانی در شرناخ، باغچلی به او حمله کرد و بارزانی پاسخ تندی داد.
هدف از این «جنگ کلامی» ساختگی، جلب احساسات کردهای شمال و روژآوا به
سمت بارزانی و نمایش او به عنوان مدافع واقعی کرامت کرد بود؛ تا جایگزین اوجالان
شود و اقدامات بعدی بارزانی در سال ۲۰۲۶ و پس از آن به چشم عمل ملی و وطنپرستانه
دیده شود.
نتیجه: تنشهای رسانهای بین دولت باغچلی و بارزانی در فاصلهٔ ۳۰
نوامبر تا ۴ دسامبر ۲۰۲۵ سناریویی کاملاً طراحیشده توسط میت بود.
آمادهسازی برای تحول در شرق کردستان (کردستان ایران)
خطرناکترین هدف ترکیه به احتمال حملهٔ مشترک آمریکا و اسرائیل به
ایران در سال ۲۰۲۶ مربوط میشود. ترکیه پیشبینی میکند که در نتیجهٔ چنین حملهای،
شرق کردستان (کردستان ایران) از کنترل تهران خارج شود و منطقهای خودگردان مشابه
روژآوا شکل گیرد. آنکارا به شدت نگران است که پکک کنترل این منطقهٔ جدید را به
دست بگیرد به همین دلیل در طول سال ۲۰۲۵ با عجله
در حال برجستهسازی بارزانی است تا در صورت هرگونه تحول در ۲۰۲۶ یا پس از آن،
هژمونی بارزانی (که کاملاً با سیاستهای ترکیه همسو است) در آنجا حاکم شود و جلوی
گسترش نفوذ پکک گرفته شود.
این تلاشهای سازمان میت در
حالی صورت میگیرد که تحولات بزرگی در خاورمیانه در سالهای ۲۰۲۵–۲۰۲۶ در جریان
است. در این تحولات، هم بارزانی و هم اردوغان در معرض حذف از صحنهٔ سیاسی قرار
دارند. اردوغان معتقد است سقوط بارزانی به معنای فرو ریختن یکی از دیوارهای دفاعی
ترکیه است؛ به همین دلیل در سال ۲۰۲۵ تمام تلاش خود را کرد تا این دیوار را سرپا
نگه دارد.
منابع
۱ چنین میدیا - Chineen
Media میدیایەکی
سەربەخۆی ئازادە لە باشووری کوردستان.
۲. Reuters. (2025-03-11). Syria's interim president signs deal
with Kurdish-led SDF to merge forces. https://www.reuters.com/world/middle-east/syria-reaches-deal-integrate-sdf-within-state-institutions-presidency-says-2025-03-10/
۳. World Socialist Web Site. (2025-04-10). US seeks to align
Turkey and Israel in preparation for war against Iran. https://www.wsws.org/en/articles/2025/04/10/sshb-a10.html
۴. Kurdistan24. (2025-12-02). Kurdish Public in Türkiye Calls for
Unity, Urges President Barzani to Visit Amed and Istanbul. https://www.kurdistan24.net/en/story/878912/kurdish-public-in-t%25C3%25BCrkiye-calls-for-unity-urges-president-barzani-to-visit-amed-and-istanbul
۵. Rudaw. (2025-03-22). Thousands of Kurds celebrate Newroz in
Cologne. https://www.rudaw.net/english/world/220320253
۶. Kurdistan24. (2025-03-23). President Masoud Barzani's Newroz
Greetings: Supporting Peace in Turkey and a Just Resolution for Syrian Kurds. https://www.kurdistan24.net/en/story/830749/president-masoud-barzanis-newroz-greetings-supporting-peace-in-turkey-and-a-just-resolution-for-syrian-kurds
۷. Crisis Group. (2025-03-11). A Promising Route to Peace in
Türkiye’s PKK Conflict. https://www.crisisgroup.org/europe-central-asia/turkiye/promising-route-peace-turkiyes-pkk-conflict
۸. Rudaw. (2025-01-07). Adil Baxewan: Neçirvan Barzani, Türkiye
ve Rojava ile doğrudan görüşmeler yapıyor. https://www.rudaw.net/turkish/kurdistan/07012025
نظرات
ارسال یک نظر