رفراندوم کردستان عراق پروژه کردها بود یا کشورهای منطقه؟
رفراندوم کردستان عراق پروژه کردها بود یا کشورهای منطقه؟
تقدیم بهتمامی کردهای سادهلوحی که رفراندوم کردستان عراق در سال 2017 را یک پروژه کوردی میدانستند
یکی از مهمترین اصول کارآگاهی برای شناسایی عامل و یا عوامل یک جرم این است که معلوم کنیم چه کسانی سودمند این جرم بودهاند.
دوره زمانی پس از رفراندوم برندگان و بازندگان آن را به ترتیب ذیل آشکار کرد.
برندگان:
1- دولت مرکزی عراق
این دولت نیمی از کردستان جنوبی را با کمترین هزینه اشغال کرد. بیشتر چاههای نفت، گمرکات و منابع اقتصادی را به تصرف خود درآورد. کردها را به مرزهای 1991 بازگرداند. میبینیم که به این دستاوردها هم بسنده نکرده و در حال فتح سنگرهای بیشتری است.
2- دولت ترکیه
این کشور نزدیک به صدسال است به چاههای نفت و گاز ولایت موصل آن زمان و شمال عراق کنونی چشم دوخته است. از سه سال پیش چپاول منابع ملی کردستان عراق با همکاری بارزانی را به بالاترین میزان خود رسانده بود. دولتمردان ترک با آگاهی بر تغییرات در بالانس قدرت، زوال داعش و قوی شدن دولت مرکزی عراق مسعود بارزانی را وارد بازی خطرناکی کردند. در خفا او را به برگزاری رفراندوم و استقلال تشویق میکردند و در ظاهر آن را محکوم میکردند.
هنوز معلوم نیست ترکیه در مذاکرات خود با دولت مرکزی عراق چه امتیازاتی از آن کشور کسب کرده است. قدر مسلم آن است این منافع بیش از آن است که در سهساله اخیر از کردستان جنوبی اخاذی کرده است. قراردادهای نفتی پرسود با دولت عراق، مقابله مشترک با پ.ک.ک و نیز کردهای سوریه، به انزوا کشاندن جنبش کردها در تمامی منطقه بخشی از نتایج رفراندوم کردستان جنوبی برای ترکهاست که ابعاد آنها در آینده بهتر آشکار خواهند شد.
3- دولت ایران
برای ایران گسترش قلمرو دولت عراق و تسلط آن بر چاههای نفت و منابع اقتصادی و عینیت یافتن هلال شیعی از مسیر ایران، عراق، سوریه و لبنان از اهداف استراتژیک است. تاکنون نتایج رفراندوم در این مسیر بوده است.
4- دولت سوریه
دولت سوریه بهتدریج دارد از هیولای جهادگران سنی و حامیانشان جان بهسلامت میبرد. بعدازآن نوبت تسویهحساب با کردهاست قدرتی بالنده که وجه بینالمللی نیز کسب کردهاند. با تقویت عراق و تسلط بر مرزهایش در غرب رابطه بین کردهای سوریه با عراق بسته خواهد شد و نیز در آینده میتواند در جنگ با کردها از همکاری ترکیه و عراق سود جوید.
بازندگان
کردها به درجات مختلفی به ترتیب ذیل بازنده هستند:
1- کردهای کرکوک و مناطق مورد اختلاف
2- سایر کردهای عراق
3- کردهای واقع در سه بخش دیگر کردستان
4- زمامداران اقلیم کردستان عراق. در میان اینها خاندان بارزانی همچنان که درگذشته نشان دادهاند میتوانند بعد از هر شکستی با تکیهبر یک و یا دو کشور منطقه و تأمین منافع آنها از افتادن خود به زبالهدان تاریخ پیشگیری کنند. ازجمله بعد از قربانی شدن توسط شاه در قرارداد 1975 الجزایر توانستند با شرکت در سرکوب کردهای ایران و نیز تأمین منافع ترکیه در جنگ با پ.ک.ک و نیز همکاری با صدام در جنگ با اتحادیه میهنی مجدداً تبدیل به بازیگر اول کردستان جنوبی شده و 80% قدرت و ثروت آن دیار را به انحصار خود درآورند.
ڕیفراندۆمی کوردستانی عێراق پڕۆژەی کورد بوو یان وڵاتانی ناوچەکە؟
یەکێک لە گرنگترین بنەماکانی بەدواداچوون بۆ ناسینەوەی تاوانبار یان ئەنجامدەرانی تاوانێک ئەوەیە کە بزانرێت کێ سوودی لەم تاوانە وەرگرتووە.
ماوەی کاتی دوای ڕیفراندۆم براوە و دۆڕاوەکانی بەم ڕیزبەندییە ئاشکرا کرد.
براوەکان:
1- حکومەتی ناوەندی عێراق
ئەم حکومەتە بە کەمترین تێچوون نیوەی باشووری کوردستانی داگیرکرد. زۆربەی بیرە نەوتییەکان و گومرگ و سەرچاوە ئابوورییەکانی گرت. گەڕانەوەی کورد بۆ سنوورەکانی ساڵی ١٩٩١. دەبینین بەم دەستکەوتانە ڕازی نییە و قەڵای زیاتر داگیر دەکات.
2- حکومەتی تورکیا
ئەم وڵاتە نزیکەی سەد ساڵە چاوی لە بیرە نەوت و گازەکانی پارێزگای موسڵ لەو سەردەمە و باکووری عێراقدایە. لە سێ ساڵ لەمەوبەرەوە تاڵانکردنی سامانە نیشتمانییەکانی کوردستانی عێراق بە هاوکاری بارزانی گەیشتبووە بەرزترین ئاست. دەوڵەتمەدارەکانی تورکیا بە زانینی گۆڕانکارییەکانی هاوسەنگی هێز و دابەزینی داعش و بەهێزبوونی حکومەتی ناوەندی عێراق، مەسعوود بارزانییان هێنایە ناو یارییەکی مەترسیدارەوە. بەنهێنی هانیان دا بۆ ئەنجامدانی ڕیفراندۆم و سەربەخۆیی، و لە ڕووکەشدا ئیدانەیان کرد.
هێشتا دیار نییە تورکیا چ ئیمتیازێکی لەو وڵاتە لە دانوستانەکانی لەگەڵ حکومەتی ناوەندی عێراق بەدەست هێناوە. دڵنیایە کە ئەو بەرژەوەندییانە زیاترن لەوەی کە لە سێ ساڵی ڕابردوودا لە باشووری کوردستان زەوت کردووە. گرێبەستە نەوتییەکانی قازانج لەگەڵ حکومەتی عێراق، ڕووبەڕووبوونەوەی هاوبەش لەگەڵ پەکەکە و کوردی سوریا، گۆشەگیرکردنی بزووتنەوەی کورد لە تەواوی ناوچەکەدا، بەشێکە لە ئەنجامی ڕیفراندۆمی باشووری کوردستان بۆ تورکەکان، کە لە داهاتوودا ڕەهەندەکانی باشتر دەردەکەون.
3- حکومەتی ئێران
بۆ ئێران فراوانکردنی خاکی حکومەتی عێراق و کۆنتڕۆڵکردنی بەسەر بیرە نەوتییەکان و سەرچاوە ئابورییەکان و بە بابەتیکردنی هیلالی شیعە لە ڕێبازی ئێران و عێراق و سوریا و لوبنان ئامانجی ستراتیژین. تا ئێستا ئەنجامی ڕیفراندۆم بەم ئاراستەیە بووە.
4- حکومەتی سوریا
حکومەتی سوریا وردە وردە لە ئەهریمەنی جیهادییەکانی سوننە و لایەنگرانی خۆیان چاک دەبێتەوە. دوای ئەوە نۆرەی یەکلابوونەوە لەگەڵ کوردە، کە دەسەڵاتێکی هەڵکشاوە کە بەهەمان شێوە ناسنامەی نێودەوڵەتیی بەدەستهێناوە. بە بەهێزکردنی عێراق و زاڵبوون بەسەر سنوورەکانی لە ڕۆژئاوا، پەیوەندی نێوان کوردانی سوریا و عێراق دادەخرێت و لە داهاتووشدا تورکیا و عێراق دەتوانن سوود لە هاوکاری تورکیا و عێراق لە شەڕی کورد لەگەڵ کورد وەربگرن.
دۆڕاوەکان
کورد بە پلەی جیاواز دۆڕاوە بەم شێوەیەی خوارەوە:
1- کوردانی کەرکوک و ناوچە جێناکۆکەکان
2- کوردانی تری عێراق
3- کورد کە دەکەوێتە سێ پارچەی تری کوردستان
4- حاکمەکانی هەرێمی کوردستانی عێراق. لە نێو ئەمانەشدا، وەک لە ڕابردوودا نیشانیان داوە، بنەماڵەی بارزانی بە پشتبەستن بە یەک و دوو وڵاتی ناوچەکە و دەستەبەرکردنی بەرژەوەندییەکانیان دەتوانن ڕێگری بکەن لە کەوتنە زبڵدانی مێژوو. لە نێویاندا، دوای ئەوەی لە ڕێکەوتنی ساڵی ١٩٧٥دا لەلایەن شاوە کرایە قوربانی، جەزائیر توانی بەشداری لە سەرکوتکردنی کوردانی ئێران بکات و بەرژەوەندییەکانی تورکیا لە شەڕی پەکەکەدا مسۆگەر بکات و هاوکاری سەدام بکات لە شەڕی یەکێتی نیشتمانی، و... دیسان بوو بە یەکەم ئەکتەری باشووری کوردستان.قۆرخکردنی 80%ی دەسەڵات و سامانی ئەو وڵاتە.
رێفراندۆم، پرۆژەیەکی ئیستخباراتی تورکییەیی بوو بۆ لکاندنی باشوری کوردستان بە تورکیا
نظرات
ارسال یک نظر