کۆمەڵە- ڕێبەریەکی گەمژە، بەدەنەیێکی نوێخواز و ڕاستکردار
 |
کۆمەڵە- ڕێبەریەکی گەمژە؛
بەدەنەیێکی نوێخواز و ڕاستکردار
نوسخەی پی دی ئێف کامڵترە، لێرە دایبەزێنە
نوسخەی PDF
شرۆڤەیەک لە سەر ئیستڕاتژیەکی کارەساتباری ڕێبەرایەتی دەساڵەی کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران(١٩٨٩-١٩٧٩)
شێرزاد ڕۆژهەڵاتی
لە مەیدانی شەڕانخێوی خەباتی چەرخی بیستەمدا
سەرم سووڕما، کە ئەسپی سووکە سواری کوردی بۆ وەستان؟
وەڵامی دامەوە پیرێکی ئازادەی جیهان دیدە
خەتای سواران نەبوو، پێش سواران قورس و ناوەستان (هێمن)
ناوەرۆک
ڕەقیب لە هەر جێگایەک بێ، دەبێ پێشمەرگەی کۆمەڵە حزووری هەبێت
١- بازاڕی حەوتانەی قەرەداغی مەهاباد
٢- کارەساتی تەشکیلاتی تاران ١٣٦١
٣- کارەساتی بەردە سووری سەردەشت(١٣٦٢)
٤- نەوسوودی هەورامان(٢٥ی خەزەڵوەری ١٣٦٢)
٥- شەڕی تۆڵەی هەورامان(٦ی ڕێبەندانی١٣٦٣)
٦- کارەساتی گوردانی ٢٢ی ورمێ(١٣٦٤)
٧- کارەساتی گوردانی شوان(ڕەشەمەی١٣٦٦)
ڕەقیب لە هەر جێگایەک بێ، دەبێ پێشمەرگەی کۆمەڵە حزووری هەبێت
کۆمەڵە ساڵی ١٣٥٨(١٩٧٩) لە سایەی ڕێبازی ڕیالیستی(واقیعبینی) و پڕاگماتیستی(عملگرایی)[1] کاک فوئاد و هەڤاڵانی دا بووبوو بە خەزێنەی ڕووناکبیری، سەداقەت و شۆڕشگێڕی لاوانی کورد.
کۆمەڵە بوو بە ناوەندی یەکخستنی هەزاران کەسی خاوەن بەهرە و بە توانای کوردستان بەڵام ئەم ڕێکخراوە کەمتر لە هەشت مانگ دوای ڕووخانی ڕژێمی شای ئێران دوو ئەندامی گرنگی ڕێبەری لە دەست دا (کاک فوئاد و کاک حەمە حوسێنی کەریمی[2]) بۆشایی نەمانی ئەم دوو کەسە هیچ کات پڕ نەبۆوە.
دوای کاک فواد و کاک حەمە حوسێن، ڕێبەرایەتی کۆمەڵە کەوتە دەست بازنەیەکی داخراو کە ڕێگایان نەدەدا کەسانی خوار خۆیان بێنە سەرەوە.
ئەم ڕێبازە بوو بە هۆی ئەوەی کەسانی سادق، دڵسۆز، توانا و تازە نەفەس نەتوانن جێگای شیاوی خۆیان لە ڕێبەری دا ببیننەوە. ڕێبەری کۆمەڵە بە تەواوی لە واقیعبینی و پڕاگماتیسم(عملگرایی) دوور کەوتەوە و توانای نوێبوونەوەی تێدا نەما.
ساڵی ١٩٨٠ مەلا خالید عەزیزی[3] یەکەمین کەس بوو کە دروستترین شرۆڤەی لە سەر کۆمەڵە بەم شێوەیە دەربڕی:
"دڵسۆزترین و سادق ترین کەسانی کوردستان لە ناو کۆمەڵە دان. بەڵام کۆمەڵە لە ژێر فەرمانی نا شارەزاترین و خراپترین ڕێبەرایەتی دایە. وەک ماشێنێکە کە هەمو قەتعە و پێکهاتەکانی ئەسڵ و دەرەجە یەکن. بەڵام شۆفێر و وەستای نەشارەزای لە سەرە و لە مەسیری چەوت و هەڵە دا لێی دەخوڕن"
ڕێبەری کۆمەڵە لە ناو بازنە داخراوەکەش دا هیچ سووڕانێکی نەبوو. عەبدوڵڵای موهتەدی و عومەری ئیلخانیزادە قەتاری کۆمەڵەیان لێدەخوڕی. هەرچەند لە ناو باقی ئەندامانی ڕێبەرایەتی کەسانی سادق و توانای تێدا بوو، بەڵام بە گشتی گوێڕایەڵی عەبدوڵا بوون.
ئەم دوو ئاغایە نازانم لە کتێب دا یان لە زاری باوەگەورەکەیان فێری یەک ئیستڕاتژی کارەساتبار بووبوون. ئەم ئیستڕاتژیەیان بۆ ماوەی دە ساڵ بێ هیچ پێداچوونەوەیەک بە سەر کۆمەڵە دا سەپاند. ئیستڕاتژیەکە ئەوە بوو:
"ڕەقیب لە هەر جێگایەک بێ، دەبێ پێشمەرگەی کۆمەڵە حزووری هەبێت"
لە درێژەی وتارەکە دا حەوت نموونە لە ئاکامەکانی ئیستڕاتژیە کارەساتبارەکەی ڕێبەری کۆمەڵە دەخەینە ڕوو.
١- بازاڕی حەوتانەی قەرەداغی مەهاباد
لە بەهاری ١٣٦١ کۆمیتە ناوچەی مەهاباد، دوو فەرماندەی سیاسی و نیزامی مەهاباد بە ناوەکانی ڕەحیم قادری و سلێمان ڕەحیمی لە گەڵ چەند پێشمەرگەی کەم ناچار دەکەن بچنە بازاڕی قەرەداخ تا وەک حیزبی دێموکڕات خۆیان بە خەڵک نیشان بدەن.
پێشتر دیموکراتەکان هەڕەشەیان لێکردبوون کە نابێ بێنە ئەم شوێنە. کاک ڕەحیم و کاک سلێمان بە بەرپرسانی سەرووی خۆیان گوتبوو جارێ ناچین. کاتێک پێشمەرگەی زۆرترمان لە گەڵ بوو دەچین. بەڵام بە زۆر ناردیانن.
کۆمەڵەکان کەوتنە بۆسەی دیموکراتەکان بە فەرماندەیی یۆسف گوشوارە، جەعفەر گوشوارە و کەماڵی هاشمە کەچەڵ. لە ئاکام دا هەر دوو فەرماندەی سیاسی و نیزامی کۆمەڵە لە گەڵ پێشمەرگەیەکی دیکە دەکوژرێن. لە ناو کۆمەڵە کەس لێپرسینەوە لە بڕیاردەرانی ئەم هەڵە کوشندەیە ناکات. (هەر سێ کەسی کۆمەڵە دوای تەسلیم بوون لە لایەن دێموکڕاتەکانەوە ئیعدام کران)
دوکتور سەعید یەزدیان
٢- کارەساتی تەشکیلاتی تاران ١٣٦١
لە جۆزەردانی ١٣٦٠ دەوڵەتی ئێران دەستی کرد بە دەستگیرکردنی سەرتاسەری ئەندامانی هێزە سیاسییەکانی نەیار. ڕۆژانە دەیان کەس ئیعدام دەکران. بە هیچ جۆرێک ئیمکانی درێژەدانی کاری سازمانی نەمابوو.
زۆرینەی خەڵکی ئاسایی ئێران سەرخۆش، مەدهۆش و هاوکاری دەوڵەتی ئیسلامی بوون. تا ڕادەیەک کە دایک و بابەکان، کوڕ و کچی ڕووناکبیری خۆیان ڕادەستی دەوڵەت دەکرد تا ئیرشاد یان ئیعدام بکرێن.
لەو زەمانە دا بەشی زۆری کوردستان بە تایبەت دێهاتەکانی ئازاد و دوور لە حوکمی دەوڵەتی ئیسلامی دا بوون. کوردستان لەچاو باقی ئێران جەزیرەی ئەمن و ئارام بوو. عەقڵی واقیعبین و پڕاگماتیست (عملگرا) دەڵێت دەبێ لە لە وەها بار و دۆخێکدا پاراستنی گیانی ئەندامان وە پێش هەمو شتێک بخرێت.
بەڵام ڕێبەری کۆمەڵە نەک ئەندامانی خۆیان لەو زەبرە دوور نەکردەوە، بە پێچەوانە ژمارەیەکی زۆریان لە کوردستانی ئازاد ڕا ناردە تاران و شارە گەورەکانی ئێران.
لە ئاکام دا دەیان کەسایەتی ڕووناکبیر و فیداکاری وەک دکتۆر سەعید یەزدیان،[4] ئەمین ڕەنجبەر، تەییب ڕوح الهی، ئێران خاکسار، جەمیل یارالهی، شەریف خودا مرادپور، بەهمەن دوستی، ماجد و ئەمجەد مستەفا سوڵتانی (برایانی کاک فوئاد) بوونە قوڕبانی سیاسەتی نەزانانەی ڕێبەری کۆمەڵە. ڕێبەرانی خود شیفتەی کۆمەڵە لە جیاتی ڕەخنە گرتن لە خۆیان دەستیان کرد بە شکاندنی شکۆی ئەم قوڕبانیانە و بە ترسنۆک و خیانەتکار وەسفیان کردن![5]
لە ناو ئەم قوڕبانیانە دا دەیان مرۆڤی خاوەن بەهرە و بە توانای تێدا بوو کە زۆر ئاگاهتر و سادقتر بوون لە ڕێبەرەکانیان. دەیانتوانی ببنە ڕێبەرانی گەورەی بزووتنەوەی ئازادی و دادپەروەری. ماجد و ئەمجەد مستەفا سوڵتانی خۆیان کاک فوئادی دواڕۆژ بوون.
مامۆستا هێمن هۆکاری شکستی بەردەوامی ڕزگاریخوازان لە مێژووی کوردستان دا دەگەڕێنێتەوە سەر ئەم سیستەمە ڕێبەرییە بەراوەژوویە. کەسانی گەوج، گەلحۆ و گەمژە لە تەختی ڕێبەری جێگەیان گرتوە و هەزاران شۆڕەسواری ئازا، جەسوور و فیداکاریان وەک مەڕی قوربانی ناردۆتە کوشتارگا.
لە مەیدانی شەڕانخێوی خەباتی چەرخی بیستەمدا
سەرم سووڕما، کە ئەسپی سووکە سواری کوردی بۆ وەستان؟
وەڵامی دامەوە پیرێکی ئازادەی جیهان دیدە
خەتای سواران نەبوو، پێش سواران قورس و ناوەستان
٣- کارەساتی بەردە سووری سەردەشت(١٣٦٢)
هاوینی ١٣٦٢ نزیک بە ٣٠٠ پێشمەرگەی دێموکڕات لە ناوچەی سوێسنایەتی سەردەشت بوون. ئەو کات بە بڕیاری ڕێبەرایەتی کۆمەڵە سێزدە پێشمەرگە ناچار کرابوون لە بەردە سوور بمێننەوە و گومرگی سەرسنووریش وەرگرن. چەندین جار بە نامە و بێسیم ڕێبەرانی سەرووی خۆیان ئاگادار کردبۆوە کە لە لایەن دێموکڕات هەڕەشەیان لەسەرە. داوایان کردبوو بۆ پێشگیری لە ڕووداوی نەخوازراو چارەیەک بۆ بدۆزنەوە. یان لانی کەم ئیزنیان بدەن جارێ با چیدی گومرک وەرنەگرن.
بەڵام ڕێبەرایەتی کۆمەڵە ناچاری کردن لەوێ بمێننەوە و درێژە بە وەرگرتنی گومرک بدەن. لە ئاکامدا کەوتنە بەر هێرشی دێموکڕاتەکان و پێنج مامۆستای قوتابخانە کە مووچە و ژیانی ئاسوودەی شاریان جێ هێشتبوو و بووبوونە پێشمەرگە و کادیری کۆمەڵە، ئەسیر و ئیعدام دەکرێن.
ڕووناکبیرانی سادە دڵ، سادق و شەیدای ئازادی و بەرابەری (حوسێن عەبداڵی، عەزیز بایزیدی، قادر بۆکانی، عەبدوڵا شاهینی و عەتا ئێراقی) بوونە سووتەمەنی ئیستڕاتژی نەگۆڕی"ڕەقیب لە هەر کوێیەک بێ، پێشمەرگەی کۆمەڵەش دەبێ حزووری هەبێت"
ئەو کات گەرمەی شەڕی ئێران و ئێراق بوو. سەددام حوسێن بۆ کەم کردنەوەی فشاری ئێران لە بەرەکانی شەڕ، چەک و ئیمکاناتێکی زۆری دەدایە هێزە چەکدارە دژبەرەکانی ئێران، بە تایبەت دێموکڕات و کۆمەڵە.
دەوڵەتی ئێراق بە پێی ژمارەی پێشمەرگە پوڵی بە دینار دەدانێ. ئەم پووڵە بۆ هەر پێشمەرگەیێک بەرابەر بوو لە گەڵ ٤٥٠ دۆلار. دێموکڕات و کۆمەڵە ئاماری دوو هێندەی ژمارەی ڕاستەقینەی پێشمەرگەکانیان دەدا بە دەوڵەتی ئێراق. لە نەتیجە دا بۆ هەر پێشمەرگەیێک ٩٠٠ دۆلاریان وەردەگرت. بۆ زۆر ئەرکی تەداروکاتی و کار و باری دیکە پارەی جیاوازیان دەدرایە.
ڕێبەرانی دێموکڕات و کۆمەڵە بەشی زۆری ئەم پوڵانەیان بۆ پێشمەرگە و ڕێکخراوەکانیان ئاشکرا نەدەکرد. بەشی کەمی بۆ پێشمەرگە خەرج دەکرا. پێشمەرگە دەچوونە ماڵی خەڵکی ڕەش و ڕووتی دێهاتەکان و لە سەر سفرەی کزی ئەوان نانیان دەخوارد.
سەرەڕای ئەمانە هەم دێموکڕات و هەم کۆمەڵە گومرک و یارمەتی زۆرەملیان لەو خەڵکە دەستاند. نەتیجە وەردەگرین هیچیان پێویستیان بەم گومرکە نەبوە. بە تایبەت کۆمەڵە کە گیانی پێنج ڕووناکبیری سادق و دڵسۆزی کردە قوربانی.
ئەم قوڕبانیانە ئەگەر زیندوو بمانایە، دەیانتوانی هەزار هێندەی پوڵی ئەم گومرکە قازانج بە کۆمەڵە و ئاڕمانی چەپ، دادپەروەری و کاروانی پێشکەوتنخوازی بگەیەنن.
٤- نەوسوودی هەورامان(٢٥ی خەزەڵوەری ١٣٦٢)
ڕێبەرایەتی کۆمەڵە لە پاییزی ١٣٦٣ نزیک بە٥٠ پێشمەرگەیان نارد بۆ نەوسوودی هەورامان. لەم ناوچەیە ٤٥٠ پێشمەرگەی حیزبی دیموکراتی لێ بووە. لە ناوەوە و دەرەوەی کۆمەڵە مەترسی ئەم بڕیارە بە ڕێبەرایەتی کۆمەڵە ڕا دەگەیەنن. بەڵام کەلە شەقی ڕێبەران ئەم پەیامانەی وەر نەگرت.
دوای چەند مشت و مڕ و پێک هەڵپژانێک، چەکدارانی دێموکڕات بە پێی نەخشە و پلانی داڕژاو لە بەرە بەیانی ٢٥ی خەزەڵوەر هەڵدەکوتنە سەر بنکەکانی کۆمەڵە لە سوێشمی و نەوسوودی هەورامان.
دیموکراتەکان سێ پێشمەرگەی کۆمەڵە دەکوژن و دە کەسی دیکەش ئەسیر دەکەن. دوایە هەر دە ئەسیرەکە ئیعدام دەکەن.[6]
٥- شەڕی تۆڵەی هەورامان(٦ی ڕێبەندانی١٣٦٣)
ڕێبەرانی کۆمەڵە پلانی تۆڵە کردنەوە لە بکوژانی ١٣ پێشمەرگەکەی هەورامان دادەڕێژن. بە پێی ئەم پلانە ٧١ڕۆژ دوای کارەساتی یەکەمی هەورامان، هێزەکانی کۆمەڵە هێرش دەکەنە سەر دیموکراتەکان لە هەمان شوێنی پێشوو (هەورامان)
لەم شەڕە دا ٢٠ کەسی دێموکڕات و ١٤کەسی کۆمەڵە دەکوژرێن. لە ئاکامی هێرشی تۆڵە سەندنەوەی کۆمەڵە دا، حیزبی دێموکڕات شەڕی سەرتاسەری دژی کۆمەڵە ڕادەگەیێنێ کە زیاتر لە پێنج ساڵ دەخایەنێت. هەشتسەد پێشمەرگە لە هەر دوو لایەن دەکوژرێن. هەزاران کەس بریندار و کەم ئەندام دەبن و هەزاران پێشمەرگەی دژی شەڕی ناوخۆیی لە ڕێزی کۆمەڵە و دێموکڕات دەچنە دەر و زۆرینەیان خۆیان ڕادەستی دەوڵەتی ئێران کردەوە.[7]
٦- کارەساتی گوردانی ٢٢ی ورمێ(١٣٦٤)
لە سەرەتای پاییزی ١٣٦٤ ڕێبەرایەتی کۆمەڵە دیسان لە درێژەی ئیستڕاتژیە نەگۆڕەکەیان گوردانی ٢٢ی ورمێیان ناردە مەرگەوەڕێ ورمێ. لەم ناوچەیە سەدان پێشمەرگەی دیموکراتی تێدا بوو. ڕێبەری دێموکڕات دەیویست زەربەیەکی کوشندە لە کۆمەڵە بدات.
دیموکراتەکان ئەم هەلەیان قۆستەوە و ٢٨ پێشمەرگەی کۆمەڵەیان کوشت کە نیوەیان دوای برینداری و ئەسیری ئیعدام کرابوون (ناوی ئیعدام کراوەکان: مەولوود جەوان مەردی، عەلی دەرماناوا، عەلی ئیراندوست، خەلیل فەتاحی، ئەشرەف حوسێن پەناهی، مونیرە مودەرسی، نەسرین حەسەن خاڵی، عادل باقری، لوقمان هیممەتیان، سلێمان ئەربابی، مەنسوور شەوکەتی، شەهرام عەلایی بەرزنجی، ئیبراهیم پورمەند). بە داخەوە قارەمانانی دێموکڕات دوای کوشتنی کچەکانی کۆمەڵە تەجاوزیا... پێ کردبوون.
لە گوردانە جەنگاوەرەکەی ٢٢ی ورمێ کەمتر لە سی کەس لە مەرگەساتی داسەپاوی ڕێبەرایەتی گەمژەی کۆمەڵە و ڕێبەرایەتی دڵ پڕ لە قینی دێموکڕات ڕزگاریان بوو.[8]
٧- کارەساتی گوردانی شوان(ڕەشەمەی١٣٦٦)
ئاخرەکانی ساڵی ١٣٦٦ی هەتاوی تەنیا بۆ ئەوەی ئایەتی نەگۆڕی ئیستڕاتژیە مەرگاویەکەئ ئاغایان" کاری پێ بکرێت، ڕێبەرانی مێشک وشکبووی کۆمەڵە گوردانی شوانیان لە بیارە، خەتەرناکترین سنووری ئێران-ئێراق جێگیر کرد. فەرماندە و پێشمەرگەکان ناڕەزایەتییان دەربڕی و خەتەرەکانی مانەوە لەم شوێنەیان بە ڕێبەرایەتی ڕاگەیاند.
بەڵام ڕێبەرایەتی کۆمەڵە ئیجازەیان پێ نەدان ئەوێ جێ هێڵن. پێیان گوتن مادام حیزبی دێموکڕات لەم ناوەیە، دەبێ کۆمەڵەش حزووری هەبێت.[9]
ئەمە لە کاتێک دا بوو کە لە لایەن یەکیەتی نیشتمانی و چەند کەسایەتی دیکە ڕێبەرانی کۆمەڵە ئاگادار کرابوونەوە کە دەوڵەتی کۆماری ئیسلامی هێرشی گەورە بۆ داگیر کردنی هەڵەبجە و هەموو ئەم ناوچانە دەست پێ دەکات.[10] لە ئاکامی ئەم هەڵە کوشندەیە دا ٧٢ کەس لە جەنگاوەر ترین و خاوەن ئەزموون ترین پێشمەرگەکانی کۆمەڵە بوونە قوربانی. زۆرێک لەم ٧٢ کەسە خاوەن کەسایەتی بە هێز و پڕ زەرفیەت بوون. ئەگەر زیندوو بمانایە، دەیان توانی ڕێبەرایەتی ڕەوتێکی چەپ و مۆدێرن سەرکەوتوانە ببەنە پێش. بەڵام نەک وەک ڕێبەرەکانی ئەو ساتی خۆیان...
ئەگەر شوانێک هەڵەیەک بکات کە ببێتە هۆکاری مردنی یەک سەر مەڕ، دەرسی عیبرەتی لێ وەردەگرێت و ئەم هەڵەیە دووپات ناکاتەوە.
ئەگەر ڕێبازێک ببێتە هۆکاری زەرەر و زیانی چەرچیەک(دێوەرە)، ئەم چەرچیە دەرسی عیبرەتی لێ وەردەگرێت و ئەم ڕێبازە پەیڕەو ناکاتەوە و ڕێبازێکی دیکە دەدۆزێتەوە.
ئەگەر شێوازێکی کشت و کاڵی زەرەر بە جووتیارێک بگەیەنێ، جووتیارەکە دەرسی عیبرەتی لێ وەردەگرێت و ئەم ئیستڕاتژیە دە کار ناکاتەوە.
بۆچی سانچۆ پانچای گێلۆکە لە ئاغاکەی بە ناوی دۆن کیشۆت[11] عاقڵتر بوو؟
چونکە دۆنکیشۆتی پاک دڵ لە دونیای واقیعی بڕا بوو. بەڵام سانچۆ پانچای بێسەواد پەیڕەوی ڕێبازی ڕئالیسم و پڕاگماتیسم بوو.
ئەگەر لە جێگای ڕێبەرانی میراتخۆر و نەگۆڕی کۆمەڵەی دوای کاک فوئاد، ڕێبەری کۆمەڵە ڕادەستی چەند کرێکار، چەرچی، جووتیار و شوانی بێسەواد بکرایە. ئەمانیش لە گەڵ بینش و ڕێبازی کاک فوئاد ئاشنا بکرانایە، کۆمەڵە بێ بڕانەوە درێژەی بە گەشە و گەورە بوونی خۆی دەدا. دەبوو بە مەشعەلی ڕووناکی و بزوێنەری کۆمەڵگا بەرەو فیکر و فەرهەنگی یەکسانی و دادپەروەری...
دُن کیشوت
در آن هنگام سی تا چهل آسیاب بادی در آن دشت دیدند و همینکه چشم دن کیشوت به آنها افتاد، به مهتر خود گفت: «بخت بهتر از آنچه خواست ماست کارها را روبراه میکند. تماشا کن سانچو، هم اینک در برابر ما سی دیو بیقواره قد علم کردهاند و من در نظر دارم با همة ایشان نبرد کنم و هرچند تن که باشند همه را به درک بفرستم. با غنیمتی که از آنان به چنگ خواهیم آورد کمکم غنی خواهیم شد، چه این خود جنگی برحق است و پاک کردن جهان از لوث وجود این دودمان کثیف در پیشگاه خداوند تعالی عبادتی عظیم محسوب خواهد شد.»
سانچو پانزا پرسید: «کدام دیو»؟
اربابش جواب داد: «همانها که تو آنجا با بازوان بلندشان میبینی، چون در میان ایشان دیوانی هستند که طول بازوانشان تقریباً به دو فرسنگ میرسد».
سانچو در جواب گفت: «احتیاط کنید ارباب، آنچه ما از دور میبینیم دیوان نیستند بلکه آسیابهای بادی هستند و آنچه به نظر ما بازو مینماید پرههای آسیاب است که چون از وزش باد به حرکت درآید سنگ آسیاب را نیز با خود میگرداند»
دن کیشوت گفت: «معلوم است که تو از ماجراهای پهلوانی سررشته نداری. من به تو میگویم اینها دیو هستند. اگر میترسی کنار بکش و در آن دم که من یکتنه نبردی بیمانند و هراسانگیز با ایشان آغاز میکنم تو دعا بخوان.» و پس از ادای این سخنان بیتوجه به نصایح مهترش سانچو، که بر سرش بانگ میزد: «ای امان! آنها مسلماً آسیاب بادیاند نه دیو»، به مرکب خود «روسینانت» مهمیز میزند. دیو بودن آسیابهای بادی چنان بر لوح ضمیر دن کیشوت نقش بسته بود که نه تنها فریادهای مهترش سانچو را نمیشنید بلکه وقتی هم به نزدیک آسیابهای بادی رسید باز نتوانست به کُنه حقیقت پی ببرد. بالعکس، در حین تاختن هم چنان فریاد میزد که: «مگریزید، ای مخلوقات زشت فرومایه! اینک تنها یک پهلوان است که به شما حمله میکند!»
بر اثر اندک بادی که در آن لحظه وزید پرههای آسیاب بادی به حرکت درآمدند و چون دن کیشوت چنین دید باز بانگ برآورد که: «شما اگر از بریارئوس دیو نیز بیشتر بازو تکان بدهید به کیفر شوخچشمی خود خواهید رسید.» و پس از ادای این کلمات، خویشتن را از ته دل به دلبرش دولسینه میسپارد و از وی میطلبد تا در این مهلکه به دادش برسد. سپس، در پناه سپر خود با نیزة آماده به حمله، روسینانت را چهار نعل میتازاند و بر نخستین آسیاب بادی که در جلو او بود میتازد. لیکن در هماندم که پهلوان با یک ضربت محکم نیزه پرة آسیاب را سوراخ میکند، باد با چنان خشمی پره را میگرداند که نیزه تکهتکه میشود و اسب و اسبسوار را به دنبال خود از جا میکند و به حالی پریشان و نزار آنسوتر برخاک میغلتاند.
سانچو پانزا به سرعت تاخت یک خرسوار به کمک ارباب شتافت و چون به نزدیک او رسید دید که ضربت وارده و، بر اثر آن، سقوط چنان شدید بوده است که پهلوان نمیتواند تکان بخورد. سانچو بر او بانگ زد: «پناه بر خدا، ارباب، مگر من به حضرتعالی عرض نکردم مواظب رفتار خود باشید، و اینها چیزی به جز آسیابهای بادی نیستند، و آدم باید مختل باشد تا در این باره اشتباه کند»
دن کیشوت در جواب گفت: «آرام رفیق سانچو، آرام! رموز جنگ بیش از چیزهای دیگر به بخت و اقبال وابسته است. تا آنجا که عقل من میرسد و قاعدتاً هم باید عین واقع باشد آن فریستون حکیم که کتب و کتابخانة مرا دزدیده است با من چندان خصومت شدید دارد که این دیوان را به صورت آسیابهای بادی درآورده است تا مرا از افتخار غلبه بر آنان محروم سازد، لیکن با تمام این جهات فن شیطانی او نمیتواند با تیزی شمشیر من برابری کند.»
سانچو گفت: «خدا کند که چنین باشد.» و آن گاه به ارباب خود که استخوان شانهاش تقریباً از جا دررفته بود کمک کرد تا دوباره بر روسینانت سوار شد.
ضربالمثل «جنگ دنکیشوت با آسیاب بادی» این ضربالمثل (یا «جنگ دنکیشوت با آسیابهای بادی») اشارهای است به صحنهای مشهور از رمان دنکیشوت اثر Miguel de Cervantes که در آن دنکیشوت، شوالیهپیشه و خیالپرداز، آسیابهای بادی را «دیو» تصور میکند و با آنها وارد نبرد میشود.
معنی و کاربرد وقتی گفته میشود کسی «مثل دنکیشوت با آسیابهای بادی میجنگد» یعنی: با مشکلات خیالی یا دشمنان وجود نداشته میجنگد. هدفش نامعقول یا دستنیافتنی است. کاری میکند که بیهوده، غیرواقعبینانه یا فانتزی است. با چیزی مقابله میکند که نیازی به جنگیدن ندارد یا اساساً مشکل واقعی نیست.
چرا این صحنه معروف شده؟ دنکیشوت در اثر مطالعه افراطی کتابهای شوالیهای، دچار نوعی توهم قهرمانی میشود. او آسیابهای بادی را دیوهایی تصور میکند که «بازوان»شان را با باد میچرخانند. با وجود هشدار همراهش، سانچو پانزا، به جنگ آنها میرود و شکست میخورد. این لحظه نماد فاصله خیال از واقعیت است و از همان زمان تبدیل به ضربالمثلی جهانی شده( آسیابهای بادی، فصل هشتم از رمان نویسنده: سروانتس برگردان: محمد قاضی)
آیا شباهتی میان داستان دُن کیشوت و رهبران کومله دهه 1980 و پس از آن می بینید؟
[1] - پراگماتیزم یان کردەوەخوازی یان کردارخوازی[ھۆرتەوبەرەیەکی فەلسەفییە کە وشە و ھزر بە ئامرازی پێشبینیکردن و چارەسەرکردنی پرس و دەستبەکاربوون دەزانێ و، ئەوە ڕەت دەکاتەوە کە ئەرکی ئەندێشە گێڕانەوە و نواندنەوەی واقیعە. پراگماتیستەکان دەڵێن بۆ ئەوەی کە فەلسەفیترین مژارەکان - وەک سروشتی مەعریفەت و زمان و تێگەیشتەکان و مانا و باوەڕەکان و زانست - بە باشترین شێوە خۆیان نیشان بدەن، پێویستە بە کردەوە بە کار بگیرێن و ڕادەی سەرکەوتن یا پەککەوتنیان لە کردەوەدا ھەڵبسەنگێندرێ.[
پراگماتیزم لە ۱۸۷۰کاندا لە ویلایەتە یەکگرتووکاندا دەستی پێ کرد. سەرچاوەکەی زۆرتر دەگەڕێننەوە بۆ چارڵز سەندێرز پێرس و ویلیام جەیمز و جۆن دیوویی.
[2] - کاک حەمە حسێن کەریمی، لە سەردەمی خوێندکاری و لە تەمەنی ٢٠ ساڵەییدا یەکێک لە دامەزرێنەرانی کۆمەڵە بوو. دوای تەواوکردنی ئەندازیاریی کشتوکاڵ لە زانکۆی کەرەج، ماوەیەک وەکوو مامۆستای قۆناغی ناوەندی و دواتر وهک سهرۆکی ئیدارهی کهشاوهرزی شاری سهقز دەستی بەکار کرد. چەند ساڵ پێش لە ڕاپەڕینی گەلانی ئێران «به تهواویی دهستی له سهرۆکایهتی ئیداره و کار و پۆست و ژیانی ناو بنهماڵهکهی ههڵگرت و بوو به کادرێکی سیاسی نهێنیکاری تەواو وەخت». بە مەبەستی کاری ڕێکخستن و ئاگاییبەخشین، بەناوی خوازراوی وەستا ساڵح وەک بهننا له میراوای سهردهشت دەستی بە کرێکاری کرد.
چەند ڕۆژ پێش لە ڕووخانی ڕژیمی پاشایەتی، کاک ڕەئووفی برای لە نێو خۆپیشاندانەکانی تاران کەوتە بەر دەستڕێژ و شەهید بوو. ١٣ی ڕێبەندانی ١٣٥٧ بە مەبەستی بەشداری لە ڕێوڕەسمی ناشتنی براکەی گەڕایەوە بۆ سەقز، ئەگەرچی ئەمە تەنیا هۆکار نەبوو و هۆکاری دیکە بەڕێوەبردنی ئەرکێکی تەشکیلاتی و رێكخراوهیی بوو که سەرپەرەشتی سهقز و ناوچهکانی دهورووبهریان بهو سپاردبوو.
لە ڕێوڕەسمی ئەسپەردەکردنی کاک رەئووف و دواتر بە بۆنەی ساڵڕۆژی ڕاپەڕینی سیاهکەل چەند وتاری پێشکەش کرد کە باس و ڕوانگەکانی زۆر زوو جێی گرت و سەرنجی خەڵکی ڕاکێشا. ٢٤ی ڕێبەندان و لە کاتی گرتنی شارەبانی سەقز وەک دوا بنکەی ڕژیم، یەک کەس بە توندی بریندار بوو، ئەویش هاوڕێی پێشەنگ کاک حەمە حسێن کەریمی بوو کە دوو ڕۆژ دواتر لە ٢٦ی ڕێبەندان گیانی ئازیزی بەخت کرد.
هەر ئهو شهوه نووسراوهیهکی کورت له لایهن هاوڕێیانیەوە دەست بە دەست دەبوو که وێڕای دهربڕینی خهم و پهژاره، ئاماژهی دەکرد ئهم شههیدهمان کهسایهتییهکی گرینگه و بێگومان له رۆژانی داهاتوو دهردهکهوێت که چ جێگا و پێگهیهکی لهناو شۆڕشدا ههبووه... تەرمی سوورە سوار به بهشداری چهندین ههزار کهس له شاری سهقز و شارهکانی دەوروبەر بە خاکی نیشتمان سپێردرا و کۆمهڵه، ناو و خەبات و ههلسووڕانی خۆی ئاشکرا کرد...
ساڵێک و چەند مانگ دواتر، رهسووڵ کەریمی برایەکی دیکهی لهکاتی تۆپبارانی سەقز لهلایهن کۆماری ئیسلامییهوه لهگهڵ چهند گهنجی تێکۆشهر له مهیانی ههڵۆی ئەو شارە شههید بوون و «بهم چهشنه مامه ساڵه و دایه ڕهعنا له ماوهیهکی کهمدا [دەبن] به خاوهن سێ رۆڵهی شههید».
بێرەوە ئاسمان جڵەوتە ئەسپی ژێرت مەشخەڵە
باڵگرە تیژڕەو بە هەستە سوورە سواری کۆمەڵە
*بەشێکی لە بیرەوەرییەکانی کاک ئەحمەد ئیسکەندەری وەرگیراوە.
[3] - مەلا خالیدی عەزیزی کوردێکی ڕووناکبیر و دڵسۆزی گەلەکەی بو. پێش شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران لەبەر دەستتەنگی بۆ بژیی ژیان لە دێیەکی مەهاباد مەلایەتی دەکرد.
دوای ڕوخانی ڕژێمی پاشایەتی بە هۆی بیری دادپەروەری کۆمەڵایەتی چۆ نێو ڕێکخراوی چریکە فیداییەکانی ئێران. ساڵی ١٩٨٠ دوای ئاشبەتاڵی چریکەفیداییەکان، بۆ درێژەی خەبات چۆ ناو حیزبی دێموکڕاتی کوردستانی ئێران.
ساڵی ١٩٨٢ دەچێتە لای حەسەنی شەڕەفی و پێی دەڵێ کە دەمهەوێ بچمەوە مەهابا و وەک خەڵکی دیکە ئەماننامە وەرگرم و کار و کاسبیەک پەیدا بکەم تا ژن و مناڵم بەخێو بکەم.
حەسەنی شەڕەفی کە لەو کاتەدا لە لایەن حیزب پەڕاوێز خرابوو، دەست دەکا بە گلەیی کە قەدری نەزانراوە و دەڵی ئەمنیش دەمهەوێ خۆم ڕادەستی کۆماری ئیسلامی بکەمەوە. ئەتۆ کە خۆت تەحویل دایەوە، لە لایەن من بە کاربەدەستانی دەوڵەت ڕابگەیێنە کە ئەگەر عەفوم بکەن و شوغڵەکەی پێشوم(ڕەییسی قوتابخانە) بدەنەوە حازرم دەست لە حیزب هەڵبگرم و بێمەوە مەهاباد.
مەلا خالید خۆی ڕادەستی دەوڵەت دەکات و پەیامی حەسەنی شەڕەفی بە کاربەدەستانی دەوڵەت ڕادەگەیێنێ. ئەوانیش شەرتەکانی قەبوڵ دەکەن. مەلا خالید پەیامی کاربەدەستان بە حەسەنی شەڕەفی ڕادەگەیێنێ.
حەسەنی شەڕەفی خەریکی خۆ ئامادە کردن دەبێ بۆ خۆ ڕادەست کردنەوە بە کۆماری ئیسلامی. لەو کاتەدا لە لایەن ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکڕات پلەی حیزبی بەرز دەبێتەوە و دەکرێتە بەرپرسی یەکەمی حیزبی دێموکڕات لە ناوچەی مەهاباد.
ئەم پۆستەی حیزب حەسەن لە گەڕانەوە بۆ ناو شار پەشیمان دەکاتەوە. مەلا خالید بێخەبەر لە پاشگەزبونەوەی حەسەن، دیسان بە ڕاسپاردە پەیامی بۆ دەنێریتەوە کە با خۆی تەسلیم کات و دەوڵەت لێبوردنی بۆ دەرکردوە و شوغڵەکەشی دەدرێتەوە.
حەسەن بۆ پێشگیری لە ئاشکرابونی ڕازی خۆڕادەستکردنەوەی لە لای حیزب، پیلانێکی شەیتانی وەڕێ دەخات.
تیمێکی پێشمەرگە دەنێرێتەوە ناو شار و دەستور دەدات مەلا خالید بکوژن. ئەو زەمان شارەکان لە ژێر دەسەڵاتی دەوڵەتی کۆماری ئیسلامی دا بوون، بەڵام زۆربەی دێهاتەکان لە دەست پێشمەرگە دا مابون.
حەسەن دەستور دەدا بە هیچ جۆرێک نابێ مەلا خالید بە زیندویی لە شار بێننە دەرەوە. دەڵێ دوای گرتن دەبێ بیکوژن.
پێشمەرگەکان شەو دەچنە ناو شار و لە دەرگای ماڵی مەلا خالید دەدەن. کە دەرگا دەکرێتەوە، دەچنە ژور. مەلا خالید دەسگیر دەکەن.
تیمی تیرۆر مەلا خالید لە ماڵ دەبەنە دەر لە نزیک ماڵەکەی دەیکوژن.
دوایە کە لە مەردنی خاترجەم دەبن، سەرکەوتوانە شار بەجێ دێڵن و دەچنەوە لای حەسەنی شەڕەفێ! مژدەی ئەنجامدانی سەرکەوتوانەی عەمەلیاتەکەیان پێ ڕادەگەیێنن.
حەسەن مەلا خالیدی ناردە بن گڵ. بەڵام ڕازی خۆ تەحویل دانەوەی حەسەن لە بن گڵ دا نەمایەوە.
پێشمەرگەکان لە گەڵ یەکتر دەدوان و ئەو باسەش بە گوێی زۆر کەس گەییشت، تەنانەت دوکتور قاسملو، شەڕەفکەندی و زۆربەی ئەندامانی دەفتەری سیاسی حیزبی دێموکڕات پێیان زانی.
بۆ پاراستنی پیرۆزی ناوی حیزب و پێشمەرگە! بێدەنگیان لێکرد و حەسەن لە سەر ئەو بێشەڕەفیە نە تەوبیخ کرا، نە موحاکمە کرا و نە لە گوڵ کاڵتری پێگوترا. https://globalgovernment2012.blogspot.com/2020/12/blog-post.html
لە ڕاستەوە قاتڵ حەسەن شەڕەفی- تیرۆر کراو مەلا خالید عەزیزی
[4]- https://omidtaheri.wordpress.com/2020/01/01/%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86/
[5] - مەلەکە مستەفا سوڵتانی- سێبەری قەلەبەرد
[6] - اسامی جانباختگان کومە لە بە نقل از کتاب ڕقاب کور- نوشتە محمد سیار:
١ - ادریس محمدی ٢- ڕحیم الهی ٣- محمد بهرامی ٤- طلیعە علیرمائی ٥- میرزا زاهدی
(علی) ٦- مدریک یوسفی ٧ - عبید صوفیە ٨- دارا اسعدی ٩- بختیار خالدی ١٠ - نصراللە
بهمنی ١١ - مسعود احمدی ١٢ - شیخ علی ١٣ - فرح آدمند. " دە نفر آخر لیست افرادی بودند
کە در اسارت پیشمرگان حزب دمکرات و تعدادی از آنها با زخمهای ناشی از گلولە در بدن، اعدام
شدند. سیار. محمد- کتاب ڕقابت کور- پی دی اف- چاپ اول- چاپ سوئد 2017- صفحە 88-87
ئادرەسی پی دی ئێف کتێبی ڕقابت کور- محمد سیار:
https: //www.nuser.net/wp-content/uploads/2022/01/RAQABAT-KOOR-NET-.pdf
[7] - ئازار و ئەزمون- نوسراوەی حاتەم مەنبەری
https: //www.nuser.net/wp-content/uploads/2022/02/azar_u_ezmun2.pdf
[8] - جنگ داخلی و فاجعە مرگور- اسماعیل عجم- خاطرات یک سوسیالیست آذربایجانی
http: //www.azadi-b.com/F-Album/Mergever_tragedy.pdf
بەشێک لە بییرەوەریەکانی پێشمەرگەی دێرینی کۆمەڵە عومەری فەتاحی(هۆمەر) 27 – 06 -2024
... دەبی خیرا بکەم بریک لە راستیە سەرەتایکان بۆ گەکەکەمان ئاشکرا بکەم.
ئەوانەی کە خیانەتیان بە گەلەکەمان و نیشتیمانمان و ریبەرانمان کردووە و ڕۆڵەکانی گەلەکەمانیان بە دەستی یەکتر بە کوشتندا. تاخۆم زیندوم ئاشکرایان دەکەم تا دوای مردنم نەتوانن خۆیان پیرۆز بکەن ئەمەیش سریک نوسراوە لە بەیانی جەوهەری روداوەکان لە ئیستاوە لە خۆ دەگریت. لە بەرەوە پیشکەشتانی دەکەم. ___________________________________________________________ بەم هۆیەوە ئەوانەی کە لە بەر چاوی کاک فوئادا ریکخراوەیان پیک دەهینابە دوای شەهید کردنی کاک فوئاد لە پیناو پیرۆز کردنی خۆیان لە واقیعدا جێنشین کردنی ریکخراوەکەیان لە جێ کۆمەڵە و ن لەجیگای کاک فوئاد کە لە هیچ بواریکەوە شایستەی نەبون(( ئەم مەبەستیان لە گۆرەپانی خەباتما دەسەلمینم)) سەدان پیشمەرگەی کۆمەڵە لەگەڵ هەزاران گەنجی روناکبیر و هەزاران زەحمەتکیشی شۆرشگیریان لە بەرچاوی خۆما بە کوشتندا. بە پیچەوانەی بانگەوازیەکانی کاک فوئاد کە خۆتان لە شەرکردن لە گەڵ حیزبی دیموکرات بپاریزن بە دوای شەهید کردنی کاک فوئاد دەست بە جێ جگر گۆشەکانی شۆرشگیری گەلەکەمانیان لە بەرچاوی خۆما لە جیگای جۆراوجۆر و بە شیوەی جۆراو جۆر بە دەستی یەکتر بە کوشتندا.*بۆ نمونە ئەوەڵین شەهید لە هەریمی من گەنجیکی پیشمەرگەی کۆمەڵە ئازیز و خۆشەویستم کە لە گورەپانی خەباتا مورالی ئەداینی. خۆم چەند جار لەم چالاکیانەی لەگەڵیا بەشدار بوم بە ناوی یادی پیرۆزی (ئیسماعیلی هەمزەیی)لەبەرزایەکانی گوندی سیسیر سەر بە شارۆچکەی (رەبەت) بە تیکەی گولە تۆپی حیزبی دیموکرات بریندار و شەهید بوو داخیکی زوور کرانی خستە سەر دڵم کە لەگەڵ چالاکیەکانی لە گۆرەپانی خەبات تا ماوم لە یادی ناکەم. کاتیک ئەم شەرانە هەموو گوندەکانی هەریمەکەمی گرتەوە لە دەست پیکی پەرەسەندنی ئەم شەرانە لە سەر تیکەیک کاغذ بە ئندازەی بەری دەستم نوسیم : ((من بۆ ئەم مەبەستە نەهاتومەتە ناو گۆرەپانی خەبات کە بە کڵاشئنکۆفی خەڵاتی باوکم رۆڵەکانی گەلەکەم بکوژم. ئەگەر لەم شەرانەیا بکوژریم: من خۆم بە شەهید نازانم. دایک و باوکی ئازیز و خۆشەویستم خەجاڵەتانم داوای لیبوردنتان لێ دەکەم. من تێ دەکۆشم ئەگەر بە گولەی ئەوەڵ نەکوژرام. لە گەڵیان بکەومە گوفتوگۆ. ئەگەر بۆم قانع نەکران بە پی حەقی خۆپاراستنی رەوا پاریزگاری لە خۆم دەکەم. بەڵام من ئەوەڵ گولەکەم ناتەقینم خستمە ناو فیشەکدانی چواردە خۆرەکەم خەڵاتی باوکی کۆچ کردوم. بە پێ هەستی بەپرسیاریەتی خۆم لە بەرامبەر بە گەلەکم و هاوریکانی ئازیزم(پیشمەرکەکان) هینانی هیزەکانی ئپیشمەرگەکان. لە شانەخسیوە بۆ بناری سورکێو لە حالیکدا کرێوە و باو بەفرو باران بوو نەخوازیار کەوتە ئەستوم. بە پێ ئەو زانیاریانەی کە زەحمەتکیشەکانی گوندەکان دەیان دامی لە نەقل و ئینتیقالی هیزەکانمان لەم شاخ بۆئەو شاخ لەم دۆڵ بۆ ئەو دۆڵ لە ریگەهایکەوە هیزەکانمان هیدایەت دەکرد کە لە گەڵ هیزەکانی بەرامبەرمان روبەروو نەبین کە رۆڵەکانی گەلەکەمان یەکتر بکوژن بەم هۆیەوە لە بناری سورکێو لە ماڵە دۆمەکانەوە لە ساڵوکی خوارو بەداخەوە پیشمەرگەیکی ئازیز و خۆيویستم تیکۆشەر، دڵسۆز، بە بیرو باوەر، بە ناوی (عەزیز) پیم وابیت خەلکی یەکیک لە گۆندەکانی هەریمی سنە بوو لە پاڵما لە گەڵما لە بەرپیما شەهید بوو وردەکاریەکانی کە من چیم کرد لیرە ناگونجیت . لە کەمپەینی ئفشاگەریەکانم ئاگادارتان دەکەم. لە بەرزایەکانی کەندەڵ پاسدارەکان لە پایگای زەرواوی خوارووەوە تماشایان دەکردین تەقەی هەواییان دەکرد. پیشمەرگەکان لە کەندەڵ تیگەیشتن لە ریگای دورەوە دەیانبەم رەخنەیان کردم بە تایبەت جلیل سیسیری زوور بە توندی رەخنەی کردم پیم وت ئەم باو توفان و بەفرو بارانە بە تەواوی تورەی کردوی تۆ چەندە ئەم ریگاو شاخ و دۆڵانە دەناسی منیش ئەوەندە کاتیک هۆکەیم پی وت لە ئامیزی گرتم بەڵام بەداخەوە رۆژی دوایی هەر لە کەندەل لە گەڵ پیشمەرگەیک بە ناوی گەلاویژ شەهید بون. بەردەوام بوم گەیشتینە برینجاران و جەنگەڵەکانی سیا نزار بە تراژیدیای سماقان خاتمەی هات. کاتیک کە دەمدی چۆن رۆڵەکانی گەلەکەمان وەک داری سەرو شمشاد لە شاخەکانی سماقانەوە دەکەونە خوار دەدرین بە تاشەبەردەکانی ناو ئاوەکەیا لەتەکانیان ئاو دیبرد. لە حالیکدا خۆم لە ژیر گولەی قناسەدا بوم نەمدەتوانی ئەم تەسەورەبکەم کە رۆژیک لە گۆرەپانی خەباتی سەربەخۆما ئەم تەسویرە دڵ هەژینە بە زیندویی ببینم. نازانم بە چ وشەیک ئەم جەنایەتە، ئەم موسیبەتە، ئەم تراژیدیایە، هەرچی کە خۆتان ناوی دەنین تەوسیف کەم. موزەفەری محەمەدی (دیواندەرە)لەم کۆچە تا سماقان لە گەڵم بو یەکیک لە ریبەرانی سیاسی هەریمەکەم بو. لە سەرەتای ئەم شەرانە لە گوندی سیسیر لە بناری سورکێو لیم پرسی ئیمە لەم چالە قوتەدا چی دەکەین؟ وتی لە فەرماندەکانی نیزامی پرسە وتم من سەرباز نیم من پیشمەرگەم دەبی بزانم ئیمە بۆچی لێرەین وتی بەخاتری پاراستنی ئەم دۆڵە. ئایا ئەم جەنایەتە بە خاتری پاراستنی ئەم دۆڵە لە چنگی کێ بوو؟ ئەم بەریزە کە یەکیک لە فەرماندەکانی سیاسی ((ستادی عەمەلییاتی ئەم شەرانە لە کوندی سیسیر تەنیا ئەرکیان ئەوە بوو کە جگررگۆشەکانی گەلەکەمان بە دەستی یەکتر بە کوشتن بدەن)) بوو چونکە چەشم بولبولیەکانیان کە لە سەرەتا پیش دەستپیکی ئەم شەرانە بەرپرسی من بون لە گەڵ بریک فەرماندەی دەستەو پەل تەنانەی بەرپرسانی کۆمیتەی ناوچەی بانە نەمابون لە من داوادەکات گوردانیک لەم هیزانە کە تازە گەیشتوینەتە سماقان هەمومان برسی و تونی تەر و تڵیس و ماندوبە فەرماندەهی شەهید جەلالی رەزمەندە ( شۆرشگیری سادق و دڵسۆز) بەرم بۆگوندی (کانی بەن) لە پشتی شاری بانە؟ هاوکات پیم وت مادام هیزیک لیرە بجوڵینن حیزب هیرش دەکاتە سەرتان گۆمارۆ دراون و پیم وت لەم چاڵەقوتە چی دەکەن بریک بەرەو شاوەران هەڵگەرین. شەهید جەلالیشم ئاگادار کردەوە هەر کە گەیشتینە روبەروی ماڵەکانی (کانی بەن) بیسیمەکانمان زەنگی لیدا حیزب هیرشی کردووە وەگەرین.((وردەکاریەکانی لەکەمپەینی ئەفشاگەریەکانم ئاگادارتان دەکەم)) سەرەرای نەزانی گەمژەیی بی مەسئولییەتی بەر پرسانی سیاسی ونیزامی چەق بەستو وشک بەئیدەئۆلۆژی حیزبەکەیان کە لە گەڵ ساختاری کۆمەڵگاکەمان ناتەبایە. ئەمەیش بووە هۆیکیتر بۆ خوڵقاندی ئەم تراژیدیایە. پنجاو دو (٥٢)برینداری ئەم تراژیدیەیان بە تاقی تەنیا بە من دەسپیرن کە لەمەیدانەکانی مین لەودیوی بناری سورکێو دربازیان کەم بیان بەم بۆ کەناروی کاتی لە مەیدانەکانی مین دەربازبوم دیم کە خۆیان بە دواما دین. برینارەکانم گەیاندە کەناروی(باشور) بۆ خۆم بە تەنیا بە پێ چوم بۆ بارگای سەرکردایەتی ئەم رکخراوە کە کێ ببینم؟ جیم چاو پی کەوت و چیم دی؟ لە کەمپەینی ئەفشاگەریەکان لە وردەکاریەکانی ئەم شەرانە هەر لە شانەخسیوە تا سماقان جۆنیەتیمان بۆ(کانی بەن)بەتایبەت تراژیدی شەری سماقان و دەربازبونم لە مەیدانەکانی مین و چۆنیەتی چونم بۆ ناوەندی سەرکردایەتی ئەم حیزبە و زۆر بابەتی دڵتەزینی تر لە وردەکاریەکانی ئاگادارتان دەکەم. ئیستا موزەفەرو موحەمەدی یەکیک لە فەرماندەکانی سیاسی ستادی عەمەلییاتی ئەم شەرانە لە گەڵ محافزەکانی ژنراڵەکانی دەستە و پەل کە هەڵاتن لە ئینگلستانن و ئەوانەی کە ون بون لە نروژن و بەرپرسەکانی کۆمیتەی ناوچەی بانە لە هولەند لە گەل دەیان چشم بولبولیان لە وەڵاتانی سوئد و ئاڵمان لەو رۆژەوە تا بە ئیمرو دراوەکانی ئەو وەڵاتانە لە گیرفانیا بۆبریکیان سرودی ئینترناسیونال و بۆ بریکیشیان سرودی (ای ایران سرزمین پر گوهر)یان بۆ دەخوینن.
سەرەرای ئەم تراژیدیانە ئیستایش ئیوە تونیەتیتان بە خواردنەوی خۆینی جگر گۆشەکانی گەلەکەمان نەشکاوە. هفتا ٧٠ کۆرپەی بی ئەزمونی گەلە شکۆدارەکەمان ئەوانەی کە مابون لە گەڵ جەماعەتیک گەنجانی خەباتکار کە تازە لە زیندان ئازاد کرابون یان لە زیندان هەڵاتبون بە بی پەروەردەی نیزامی بۆ سەندنەوە مڵکی باو باپیرانیان رەوانەی سۆماو برادوست دەکەن کە لە دەورانی لەبزەرینەوە چەکدارن. لە چاو تروکینیکدا ئەم هفتا تفڵەیان غڵتانی خۆینی خۆیان کردن. لە حالیکدا هەر وەک ئاسکەکانی شاخەکانی وەڵاتەکەمان نەیان دەزانی بۆ دەیان کوژن. و بە ئانقەست فەرماندەکانی سیاسی و نیزامیان نەکوشت. تا عیبرەتیک بێت بۆخۆیان و سەروکەکانی ریکخراوەکەیان و هەموو ریکخراوەکانیتریش. کە هەر هیزو ریکخراوەیک مادام هیرش بکاتە سەر زەیدو و ماڵ و خاکمان و ژیانمان لێ بشەوینیت ئا بەم شیوە تەفر و تونایان دەکەین. ئەمە جەنایەتیکی بە تەواوی معنا ئاشکارە کە حاشای لی ناکریت.((ئەمە جەنایەتیک لە شیوەی دژی بەشەرییەتە)) لە کەمپەینی ئەفشاگەریەکانم ناوی ئەم دوو سەرکردەی سیاسی ونیزامی و سەرۆکەکانی ریکخراوەکەیان ئاشکرادەکەم هاوکات بابەتهایکی جەرگ بر و تراژیدی لە شیوەی ژیانی بریک لەم کۆرپانە کە دەمناسین و ئەوانەی کە باوکیان چوبون تەرمی جگرگۆشەکانیان وەبینن ئاگادارتان دەکەم. کە باڵەندەکانی ئاسمانیش بە حالیان دەگریان خۆ هەروا ئاسان نیە خۆتان ناو بنین شۆرشگیر. ئیوە مانای شۆرشگیر بون نافامن چونکە لە تەواوی ژیانتانا لە تەکیەو خانقا،دیوەخان و هەیوانەکان و بارگاکان لەمپەرتان لیداوە با روناکبیرانی بەرژەوەندی خۆازی رۆژهەڵاتی تێبگەن بۆچی کاک فوئاد لە کاتی پیکهینانی حیزبەکەیان پەستا لە پەستا بانگەوازی لی دەکردن کە خۆتان لە شەرکردن لە گەڵ حیزبی دیموکرات بپاریزن. با روناکبیرانی رۆژهەڵاتی بە ناو شۆرشگیرو رەخنە گر، لە گەڵ میدیا بێ ویژدانەکانیان لە تاراوگە. ئەم ریکخراوانە بۆ بە دژی من کۆمپلۆ دەکەن؟
بە ریبەرانی گەلەکەمان بە پێ ئورگانەکانی ناو خۆیی ریکخراوەکەیان(مەشعەل) کە لە من قەدەغە کرابوو بینینم چۆنکە خەباتکاری سەر بە خۆم و ئورگانی رەسمی ئەم حیزبە کە بەیانی ئیدەئۆلوژی هەڵویست و بۆچونەکانی دەکات ئەم ریکخراوە(پیشرەو) بی ریزیان بە پیشەوا قازی محەمەد و دوکتور قاسملو و هەستی نەتەوایەتی میلەتەکەمان لەژیر ناوی ناسیونالیسم دەکرد. لە حالیکدا ماموستا شیخ عیزەدین دەفەرمیت کوردایەتی شتیکە یعنی خەبات بۆ رزگاری میلەتی کوردلە هەموو چەوسانەوەیک.(لە بابەتیکی تایبەتدا وردەکاریەکانی ئەم بیریزیانە ئاشکرا دەکەم تەنانەت بە شەهید فوئاد خیابەتیان کرد. چۆن؟ سەرنجی بەردەوامی نوسراوەکانم بدەن. بە ریبەرانی ملی و مەزهەبی سکولارو شۆرشگیری گەلەکەمان ماموستا شیخ عیزەدین و براکەی شیخ جەلال خیانەتیان کرد تەنانەت بە شیخ جەلال بە هۆی ئەوەی ریکخراوەی ((خەبات))ی بونیاد نابوو بیریزیان دەکرد. ((ئیستایش بە پی نوسراوەکانی خۆیان بەردەوامە. لەحالیکدا لە گەڵ کۆرەکەی وەک کەسایەتێکی شورشگیر بەرەیان لە گەڵی پیک هیناوە. ((لە واقیعدا پیک هینانی ئەم بەرەیە بۆ رکەبەرایەتی لە گەڵ هاوتەریبی باڵەکەیتری ئەم ریکخراوەیە. بۆ خۆتان دەبینن هەستی ئینسانی کەسایەتی شورشگیرو خەباتی مرۆەکان لە پیناو مەبەستی خۆیان بۆ ئەمانە پولیک قیمەتی نیە. بە ناو و بەزمانی ریبەرانمام بە عالەمی ئاشکرا دروو دەکەن ناوی ریکخراوەکەی خۆیان ریاکارانە بەکۆمەڵەوە لکاندووە ئنواعی کۆمەڵەیان بۆ پیرۆز کردن و زیگۆرات نواندنی بی ناوەروکی خۆیان پیک هیناوە بیشەرمانە بە هەڵواسین و لەبەردەم دانانی وینەی کاک فوئاد خۆیان پیرۆز دەنوینن. لە حالیکدا تەنیا یەک کاک فوئاد و یەک کۆمەڵە بۆ میلەتەکەمان پیرۆزە)). تەنانەت ئەوانەی کە خۆیان وەک تەنیا ڕێکخراوەێکی ڕۆژهەڵاتی گریدراو بە تەڤگەری ئاپۆیی پێناسە دەکەن بە هەڵواسینی بەر هەڵبینەیک بە وینەی سەرۆک ئوجەلان کە هەم لە گەل قەوارەیان ناجۆر و هەم لە گەڵ میشکیان ناتەبایە خۆیان پیرۆز دەکەن. هەم گوفتار و هەم کردار و هەم ئەخلاقی کادرو بەرپرسەکانی ئەم ریکخراوە لە گەڵ فەلسەفە و هەزرو رامانی سەروک ئاپۆ ناتەبایە. هەموو ئەمانەی کە وتومە وشەبە وشەی لە گۆرەپانی خەباتم بە کردەوە تەنانەت بە سەنەد و مەدرەک وسەدان شاهید دەسەلمینم. عومەری فەتاحی(هۆمەر)
[9] - محمد آسنگرانhttps: //wpiranfa.com/?p=1607
[10] - برایم چووکەڵی- سایتی گیاڕەنگ
https: //giareng.com/?p=10783
[11] - دۆن کیشۆت یان دۆن کیخۆت (بە ئیسپانیایی: Don Quijote de la Mancha) ڕۆمانێکە کە بە دەستی نووسەری بەناوبانگی ئیسپانیایی سێرڤانتێس نووسراوە. پاڵەوانی ئەم داستانە ناوی دۆن کیشۆتە و ڕۆمانەکە سەبارەت بە ئەو و سانچۆی نۆکەری و ئەو ڕووداوانەیە کە بۆیان پێش دێت. دۆن کیشۆت دەیەوێ ڕیشەی ستەم و ناڕاستی وشک بکا و جیھان بەرەو دادپەروەری ببات. ڕۆمانی دۆن کیشۆت یەکێ لە پڕفرۆشترین کتێیەکانی وێژەی جیھانە. بەشی یەکەمی ڕۆمانەکە لەساڵی ١٦٠٥ بڵاوکرایەوە، بەشی دووەمیشی لەساڵێ ١٦١٥ بڵاوکرایەوە.
دۆن کیشۆت و سانشوای خزمەتکاری دەستدەکەن بە گەڕان بەناو شارو شارۆچکەکان و گوندەکانی ئیسپانیا و لەمەشدا رووبەروی کۆمەڵێک رووداوی سەیرو سەمەرە دەبنەوە. لە هەمووشی سەیرتر مێشك و دونیا بینینی دۆن کیشۆتە، کە دەتوانم بڵێم نزیکە لە شێتییەوە، لەم کاروانی گەڕانەدا رووبەروی کۆمەڵێک رووداو دەبێتەوە، لەهەموویان گرنگتر جەنگی لە دژی کۆمەڵێک ئاشی هەوایی پێی وایە ئەمانە کەسانی ئەفسوناوین و هاتون ئەم بکوژن، یان پەلاماردانی گاڕان و شوانەکانی پێی وایە ئەمانە سوارچاکن و هاتوون پەلاماری بددەن، یان ئازادکردنی کۆمەڵێک دزو چەتە، پاشئەوەی هەڵیدەخەڵەتێنن کە گوایە بەناڕەوا گیراوان، دواتریش کاتێک ئازادییان دەکات، دەستدەکەن بەدزین و رووتکردنەوەی ئەو. یان پەلاماردانی کاروانێکی پرسە ، پێی وایە پەلاماری لەشكرێک دەدات. یان هۆتێلێکی لێدەبێتە کۆشكی شاهانە و خۆشی بە ئیمپراتۆر دەبینێت، یان دەکەوێتە شەڕە شمشێر لەگەڵ دارودرەخت. هەموو ئەمانەش بەوپەڕی قەناعەتییەوە دەیکات و پێی وایە ئەمانە چیرۆکی هەقیقیین. لەمەدا ئەوەمان بۆ دەردەکەوێت کە ئەو جەوە فەنتازیی و خەیاڵیەی دۆن کیشۆت تێیدا دەژی، هی کەسێکی ئاسایی نییە. ئەو هەمیشە لە خەیاڵیدا کۆمەڵێک شت دروست دەکات، کە زۆر دوورن لە راستییەوە، خۆی لەمەدا قارەمانە و سوارچاکی یەکەمە.
دواتریش چیرۆكێکی خۆشەویستی خەیاڵیئامێزی بۆ خۆی دروست دەکات لەگەڵ ژنە گوندیەکی ئاسایی، کە لێیدەبێتە شازادە خاتوونێکی مەزن، ئەویش “دەلسنیا دێل یویوسو” دۆن کیشۆت لەمەشدا بەشێوەیەکی خەیاڵئامێزی عاشقی ئەم ژنە لادێیە دەبێت و لێی دەبێتە شازادە خانمێکی جوان و ناسک و نازدار، لەحاڵەتێکدا ئەو ژنێکی ئاسایی گوندییە. خۆشی لە دیالۆگێکیدا لەگەڵ خانمە دۆق هرموسا دەڵێت: خۆشم نازانم ئایا دەلسنیا بوونی هەیە یان نا، ئایا راستییە یان خەیاڵییە، ئەم شتانەش پێویست ناکات هێندە لێی قووڵ بینەوە،بەڵام ئەوەی دەیزانم کە ئەو خانمە هەموو سیفاتکی جوانیی و باشی تێدایە کە دەبێت لە ژنێکدا هەبێت
نظرات
ارسال یک نظر